آرشیو وبلاگ
دانلود طرح های رنگ آمیزی فانتزی کودکان

تحقیق پیرامون باغ های ایرانی و سایر کشورها

اسهال خونی چیست؟

اسهال خونی

اسهال خونی عبارت است از التهاب پوشش داخلی روده بزرگ و علائمی از قبیل اسهال و تب دارد. اسهال خونی علل مختلفی دارد. در این مقاله دو دلیل بروز اسهال خونی، یعنی بیماری التهابی روده و دوم یک باکتری به نام شیگلا را بررسی می کنیم.


اسهال خونی ناشی از التهاب روده

اسهال خونی شایع ترین نشانه بیماری های التهابی روده است که در صورت درمان نشدن و یا اقدام به خوددرمانی در درازمدت باعث ابتلا به سرطان روده بزرگ می شود.


 بیماری های التهابی روده باعث تحریک روده بزرگ می شود و شامل دو نوع بیماری کرون و کولیت اولسروز است که هر کدام نوع خاصی از روده را درگیر می ‌کند.

 شایع ترین نشانه بیماری التهابی روده ،علائم گوارشی مانند اسهال خونی، درد شکم، بی اشتهایی و کم خونی است اما در 10 درصد موارد ممکن است بیمار قبل از بروز علائم گوارشی دچار درد و تورم مفاصل مختلف بدن خصوصاً در ناحیه گردن و کمر شود.

 علت اصلی بیماری های التهابی روده هنوز مشخص نشده، اما نظریه هایی در خصوص ارتباط استفاده از مواد افزودنی در غذاها وراثت و خودایمنی بودن این بیماری وجود دارد که هنوز به اثبات نرسیده است.

 در کولیت اولسروز تمام سطح مخاط روده بزرگ درگیر است، اما در بیماری کرون فقط قسمت هایی از روده به صورت عمقی دچار التهاب است و بنا به نوع بیماری، وسعت ضایعه و طول مدت بیماری، باید درمان دارویی یا جراحی صورت گیرد.

 بیمارانی که به مدت بیش از 10 تا 15 روز دچار اسهال خونی هستند، به هیچ وجه نباید اقدام به خود درمانی و استفاده از داروهای ضد اسهال کنند.

 

کم خونی، سوء تغذیه، احتمال ابتلا به سرطان روده بزرگ از عوارض عدم درمان بیماری التهابی روده است و بیماران باید با مراجعه به متخصص، برای انجام کولونوسکوپی و تشخیص و درمان بیماری های التهابی روده اقدام کنند.

 

اسهال‌ خونی‌ ناشی از باکتری‌ (شیگلوز(

پس از ورود یک نوع باکتری به نام شیگلا به بدن، فرد دچار علائمی از قبیل درد شکمی ‌شدید، تب‌ بالا، استفراغ‌، کاهش اشتها‌، دفع‌ دردناک مدفوع‌ همراه‌ با احساس‌ نیاز فوری‌ به‌ دفع‌ می شود.

 در ابتدای بیماری ممکن‌ اسهال‌ آبکی‌ و حجیم‌ باشد و با پیشرفت بیماری، تبدیل به مدفوع‌های‌ مکرر بلغمی‌ خونی‌ و کم‌ حجم‌ شود.

 ممکن‌ است‌ بیماران دچار از دست‌ دادن شدید ‌آب‌ و الکترولیت‌ بدن از راه‌ مدفوع‌ و استفراع‌ شوند، لذا مصرف محلول او.آر.اس لازم است

علایم‌ شایع‌ شیگلوز

- دل‌ پیچه‌

- تب‌

- اسهال‌ شدید

- وجود خون‌، مخاط‌ و یا چرک‌ در مدفوع‌

- تهوع‌ یا استفراغ‌

- دردهای‌ عضلانی‌

 

راه های انتقال شیگلوز

موثرترین و مهم ترین روش انتقال، به صورت فرد به فرد و از راه مدفوعی- دهانی می باشد. اما گاهی به وسیله غذا، آب، حشرات و اشیای آلوده منتقل می شود.

 به طور معمول شیگلا از طریق دهان وارد دستگاه گوارش می شود و با حمله به سلول‌های پوششی روده بزرگ و انتهای روده کوچک، باعث ایجاد زخم مخاطی خونریزی‌دهنده همراه با ترشحات التهابی می‌شود.

 آب‌ و غذای‌ آلوده‌ مانند سالاد یا غذاهای‌ دیگر که‌ با‌ دست‌ درست‌ می‌شوند، از عوامل‌ مهم‌ دیگر انتقال‌ آلودگی است‌.

برای دانلود فایل ورد این مطلب اینجا کلیک کنید



تاريخ : ۱۳٩٤/۱٠/٢٦ | ۱٢:٤٩ ‎ق.ظ | نویسنده : فرج اله فیروزی تبار | نظرات ()

تحقیق و پژوهش درباره استرس کودکان

استرس در کودکان

 

مقدمه :ترس واضطراب از دیرباز با بشر همراه بوده وکودکان نیز از این امر مثتثنی نبوده اند کودکان ترسهای خاص خود را دارند وهمانند یک بزرگسال دوست دارند که به اضطراب وترس آنان نیز احترام گذاشته شودبه فراخور سن کودک ترسهای آنان نیز متفاوت مییباشد بی شک کودک2ساله ترسهای متفاوتی نسبت به کودک 6ساله دارد کما اینکه در سنین پیش دبستان این ترسها بیشتر جنبه اجتماعی پیدا میکند.

کودکان در برخورد با ترس خود هرگز مانند بزرگسال رفتار نمی کنند آنان شاید در میان گروه همسالان نیز احساس استرس داشته باشند

 

 

آیا در کودکان نیز استرس وجود دارد ؟

گاهى اوقات والدین تصور مى کنند که استرس هاى درونى بزرگسالان را کودکان به هیچ وجه ندارند. اما واقعیت این است که کودکان نیز احساسات مربوط به خود را دارند و به عبارتى مطابق با شرایط سنى شان از احساسات زیادى برخوردارند. آنها هم همانند بزرگسالان استرس را احساس مى کنند و چنانچه از نحوه برخورد با آن آگاهى کامل نداشته باشند، بدون شک دچار آسیبهایى خواهند شد.
کارشناسان تحقیقات وسیعى را درباره کودکان، نوع استرس آنها، احساس آنها و برخورد با این حس و توقعات آنها از والدین و همراهى آنها در برخورد با این حس انجام دادند و مشخص شد که کودکان با استرس هاى سالم و ناسالمى درگیر هستند. آنها از والدین خود انتظار دارند که بدون اینکه راجع به این موضوع با آنها صحبت کنند، احساس آنها را درک و در برخورد با استرس به آنها کمک کنند.
نکته حائز اهمیت در این زمینه، داشتن آگاهى کافى براى والدین است. آنها باید به کودکان خود آموزش دهند که چگونه احساسات و عواطف خود را شناسایى و با والدین خود در میان بگذارند. با توجه به تجربیات پدر و مادر این امکان وجود دارد که از راه هاى سالم با این مشکل برخورد کنند. والدین با ارائه مهارتهاى سالم به فرزندان خود به آنها کمک مى کنند تا در طول زندگى با هر نوع استرس و فشارى روبرو شده و بتوانند بر آن غلبه کنند.
آنها طى مصاحبه با کودکان متوجه شدند که چه چیزهایى بیشتر باعث تولید استرس در این سنین مى شود. نمرات و تکالیف مدرسه ۳۶ درصد، مشکلات خانوادگى ۳۲ درصد، دوستان، همکلاسیها، اذیت و آزار و مورد تمسخر واقع شدن توسط آنها ۲۱ درصد، باعث ایجاد استرس در کودکان مى شود  ( برداشت از سایت 

www.Fekreno.org    )                  

واژه ها :

قبل از ورود به بحث اصلی بهتر است مروری بر چند اصطلاحی که در این بحث زیاد مطرح خواهد شد داشته باشیم

استرس : استرس در لغت به معنای فشار است و مباحث روان شناسی به فشار روانی گفته می شود ،استرس گاهی به  رویداد و موقعیتی   که تاثیر بر ارگانیسم دارد گفته میشود  و گاهی به  تنش روانشناختی  ناشی از این رویداد و موقعیت ها اطلاق می شود .  (پور افکاری )

اضطراب : یک احساس ، بسیار ناخوشایند و اغلب مبهم دل واپسی است که با یک  یا چند احساس  جسمی  همراه  می شود ، مثل  خالی شدن  سر دل ، تنگی قفسه سینه ، طپش قلب ، تعرق ، سردرد ، میل جبری  برای دفع ادرار و بی قراری حرکتی ( پورافکاری )

عملا شاید بتوان اینگونه مطرح کرد که استرس  عامل فشار جسمی و روانی ای است که علایم و نشانه های مختلفی دارد ، برخی از نشانه های آن جسمی است و برخی نشانه ها روانی است که از میان می توان اضطراب ، ترس و افسردگی را ذکر کرد .

بنابراین در بسباری از متونی که به مبحث  استرس  می پردازند  ، واژه هایی مانند اضطراب ،ترس ،هراس  کاربرد فراوان دارد  ، دراین مقاله نیز این مفاهیم گاهی همپوشانی دارند.

- منابع استرس کودکان

- عوامل موثر در بزرگسالان

در کودکان نیز بسیاری از عواملی که در بزرگسالان ایجاداسترس می کند ، می تواند استرس ایجاد نماید از این موارد می توان به عوامل محیطی ( مثل محیط نا امن ، ازدحام ، سر و صدا ) منابع درون خانوادگی ، و منابع  درون فردی مثل بیماری ها و تعارض ها اشاره نمود . ( برداشت از سارافینو ،صفحات 152 تا 159 ) 

- تعاملات

یکی از منابع اصلی استرس در کودکان  تعاملات ایشان با همسالان و کودکان بزرگتر است ، گاهی رقابت های ناسالم بین کودکان وجود دارد و کودک دایم باید در تلاش باشد تا در این رقابت ها پیروز گردد و از سوی دیگر گاه درخانه ، محل زندگی و مدرسه کودکان ناسازگار و مشکل داری وجود دارند که سایر افراد را تهدید وتحریک می کنند.

       کودک

- بیماری

        والدین / خواهر و برادر

بیماری اغلب مستلزم استراحت ، بستری شدن و مراقبت است که برای برخی کودکان قابل تحمل نیست . گاهی والدین می دانند که بیماری گذراست ولی به نگرانی های کودک توجه نمی کنند و چه بسا فرزندان ندانند که بزودی خوب خوب خوب خواهند شد .( سولا ولف ص 66 )

گاهی والدین به کودکان می گویند اگر بخواهی خوب شوی باید غذا بخوری ، اما کودک دوست ندارد. و یا می گویند چون فلان کار را کردی مریض شدی و کودک احساس گناه می کند و خود را مسؤل می داند. ( سولاولف ص 67 )

بیماری جدی ، معلولیت و مرگ یک کودک ، نه تنها برای والدین بلکه برای خواهر و برادران نیز تولید فشار روانی می کند  ، بویژه کودکان زیر 7 یا 8 سال ممکن است رقابتهای گذشته خود را علت این مصیبت تلقی کنند .(همان منبع ص 81 )

آن گات به این نتیجه رسید که در خانواده هایی که یک کودک بیماری مزمن دارد کودکان دیگر بویژه دخترها مشکلات رفتاری ـ عاطفی پیدا می کنند.

-   اماکن درمانی ، اقدامات پزشکی

اقدامات پزشکی ، اماکن و کادر درمانی  برای بسیاری از کودکان نگران کننده و ترس آور است ، این ترس ها عموما شرطی شده هستند و بویژه در شرایطی تشدید می شود که کودک قبلا تجارب ناخوشایند و دردناکی هنگام       مراجعه  برای درمان بیماری داشته اند ، مخصوصا اگر با درمانگر بی حوصله و خشنی روبرو شده باشند.و یا والدین برای آرام کردن کودک او را از دکتر ترسانده باشند .

 

یکی از مواردی برای بسیاری از کودکان ترسناک است اقدامات دندانپزشکی است ،و جالب اینکه برخی تحقیقات نشان داده کودکان باهوشتر اضطراب بیشتری را تجربه می کنند . برای نمونه به پژوهش زیر نگاه کنید.

رابطه ضریب هوشی و اضطراب کودکان در محیط دندانپزشکی

رابطه ضریب هوشی و اضطراب کودکان در محیط دندانپزشکی
یکی از دغدغه ها و نگرانی های کودک والدین و دندان پزشک ترس و اضطراب کودک از خدمات دندانپزشکی استبه طوری که میزان ان را تا 43% گزارش کرده انداکنون برای کاهش ان تمهیداتی از قبیل اشنا کردن با خدمات ارتباط کلامی و غیر کلامی پرت کردن حواس تشویق و جایزه بی حسی سطحی و موضعی مناسبو در نهایت کاربرد دارو های ارام بخش و بیهوشی عمومی ارائه می شوداما اگر با این تمهیدات نتوان استرس کودکان را کاهش دادتبعاتی از قبیل عدم همکاری بیمار درمان دندان پزشکی نامناسب عدم مراجه و عوارض ناشی از عدمدرمان مناسب را به دنبال دارد.اولین گام برای کاهش یا رفع استرس کودک شناخت عوامل موثر بر ان است که در این بین به نظر می رسد ضریب هوشی نکته مهمی در در همکاری وی محسوب می شودچرا که بر اساس این نظریه احتمالا افراد باهوش قدرت انطباق با محیط از جمله خدمات دندانپزشکی را دارا می باشنداما در مورد نقش ان می توان گفت که گرچه تحقیقات مختلفی جهت شناخت نقش و ارتباط عوامل موثر بر ترس و اضطراب کودک انجام گرفته استاما در هیچ کدام نقش ضریب هوشی در نظر گرفته نشده است.مطالعه نشان داده است که ضریب هوشی با ترس کودک در محیط دندان پزشکی ارتباط داردبه این معنی که کودکان باهوش در محیط درمان از اضطراب بیشتری رنج می برند.
مطابق تعریف هوش یک مفهوم عام و متضمن توانائی فرد برای عملکرد هدفمند و مواجهه موثر با محیط است.در کودکان باهوشی که محیط دندان پزشکی برای انها به دلیل خاطره بد و یا شنیدن ان خاطره از دیگران و یا ترس از محیط ناشناخته و صدا های ناخوشایند است مواجه موثر فرار از این ناخوشایندی استکه با توجه به ذهن کودکانه انها این فرار به اشکال متفاوتی از جمله گریه. جیغ. مشت کردن. شیطنت.جدا نشدن از مادر.لگد زدن به دندانپزشک.پراتب کردن وسایل و غیره نمایان می شود که در کودکان با هوش این اشکال با شدت بیشتری بروز می کند که پژوهشگر با دیدن این عملکرد ها از کودک او را به عنوان یک کودک استرس دار می شناسند.
همچنین طبق تعریفی که در سال های اخیراز هوش ارائه شده است هوش براساس 4 محور سنتی و عمده که یکی از انها پردازش اطلاعات است متمرکز استدز نتیجه کودک با هوش اطلاعات و اثار محیط را سریع تر از دیگران گرفته و پردازش می کندبه همین دلیل تاثیر عوامل محیطی بر روان کودک سریعتر و بیشتر است.گیلفرد از پیشگامان نظریه چند بعدی هوش عقیده داشت که بر سه اساس می توان توانا ئی های هوش را تقسیم کرد که یکی از انها بر اساس محتوای اطلاعات پرداخته شده در ذهن کودک است به این معنی که اگر مثلا عملیات یاداوری باشد کودک اشکالی را که قبلا در کتاب دیده به یاد می اورد . بر طبق این نظریه کودک باهوش دارای حافظه قوی تری بوده و در نتیجه سابقه یک تروما و یا درد از محیط دندان پزشکی یا دندان پزشک با دیدن دوباره محیط در خاطر او مجسم می گردد.
بور.سارارسون.همبرنشان دادند که کودکان با سطوح مختلف هوشی از نظر تجربه اضطراب با هم متفاوت اند به این معنی که کودکان هوشمند از اضطراب ناتوا نزای بیشتری برخوردارندو در نتیجه این اضطراب توانایی تفکر منطقی از انها گرفته شده و از کودک اعمالی سر می زند که از نظر بزرگسالان غیر منطقی است.بدین ترتیب ضریب هوشی با بروز اضطراب رابطه دارد.

اضطراب چیست؟

 همه انسانها اضطراب را در زندگى خود تجربه می‌کنند و طبیعى است که مردم هنگام مواجهه با موقعیتهاى تهدیدکننده و تنش‌زا مضطرب می‌شوند، اما احساس اضطراب شدید و مزمن در غیاب علت واضح، امرى غیرعادى است.

اضطراب شامل احساس عدم اطمینان، درماندگى و برانگیختگى فیزیولوژیکى است. به‌طور کلى اضطراب یک احساس منتشر، بسیار ناخوشایند و اغلب مبهم دلواپسى است که با یک یا چند حس جسمى مانند احساس خالى شدن سر دل، تنگى قفسه سینه، طپش قلب، تعریق، سردرد و غیره همراه است.

بررسیها نشان می‌دهد که اضطراب در مردها، طبقات اقتصادى مرفه و جوانان کمتر است و در زنان، افراد کم‌درآمد و سالمندان بیشتر شایع می‌باشد.

علائم و نشانه های اضطراب

ـ عصبى بودن، آرام و قرار نداشتن
ـ تنش
ـ احساس خستگى
ـ سرگیجه
ـ تکرر ادرار
ـ طپش قلب
ـ بی‌حالى
ـ تنگى نفس
ـ تعریق
ـ لرزش
ـ نگرانى و دلهره
ـ بی‌خوابى
ـ اشکال در تمرکز حواس
ـ گوش به زنگ بودن

اضطراب در کودکان و توجوانان

بسیارى از کودکان هنگام قرارگیرى در وضعیت جدید مثل روبرو شدن با افراد جدید، احساس اضطراب کرده و به‌طور خجالت‌آورى به مادر و پدر، افراد فامیل و یا وابستگان به اصطلاح «آویزان» می‌شوند.

معمولاً والدین می‌توانند آنها را تشویق به خروج از «منطقه امن» بکنند. هر چند بعضى از کودکان در مقابل این شرایط مقاومت کرده و آنها را نمی‌پذیرند. به‌منظور کمک به کودکان در این موقعیت باید صبر و حوصله کافى داشت به‌طوریکه آنها احساس اعتماد به نفس کافى جهت مقابله با مسائلى که به نظرشان مشکل مى آید را کسب کنند.

بسیارى از والدین از این احساس کودکانشان آگاه نیستند تا روزى که آنان به مشکلى برخورد می‌کنند مثل روز رفتن به مدرسه و ... منشاء این اضطراب در کودکان ناشناخته می‌باشد. اغلب ترکیبى از یک ترس ناشناخته و فقدان کنترل همراه با یک طبیعت ناشى از شرم و خجالت زمینه بسیارى از اضطراب کودکان را تشکیل می‌دهد.

بسیارى از شکایتهاى کودکان در دوران ابتدائى مدرسه همچون درد معده یا سوزش سر دل و یا دردهاى پراکنده دیگر، ناشى از وجود یک اضطراب نهفته در کودکان است که وجود اختلاف در خانواده و نگرانى در پدر و مادر می‌تواند از علل آن باشد که این نگرانى مستقیماً به کودک انتقال یافته و با این شکایات بروز مى کند.


شایعترین اختلالات اضطرابى در کودکان و نوجوانان عبارتند از:

ـ اضطراب جدایى (Separation Anxiety)

ـ اضطراب امتحان (Exam Anxiety)

ـ اضطراب اجتماعى (Social Anxiety)

ـ ترس از مدرسه (School Phobia)

عوامل موثردر اضطراب نوجوانان و مقابله با آن

سرچشمه بسیاری از ناراحتیهای ظاهراً غیر منطقی نوجوانان اضطرابی است که از عوامل گوناگون از جمله عوامل زیر ناشی می‌شود : تغییرات جسمانی از قبیل نگرانی از دیررسی بلوغ بخصوص در پسرها، نگرانی از زود رسی بلوغ بخصوص در دخترها، ترس و احساس خجالت از تغییر جسمانی و رنج ناشی از عدم پذیرش تغییرات جسمانی، عدم پذیرش از جانب همسالان، مستقل شدن، بروز رفتار پرخاشگرانه، غیر منطقی بودن، نداشتن مهارتهای لازم برای زندگی، تمایلات جنسی و آشفتگی در نقش. در اینجا به طور مختصر بعضی از این عوامل مورد بررسی قرار می گیرند:

نحوه رویارویی با رنج ناشی از تغییرات جسمانی

تغییرات ناشی از دوران بلوغ را نوجوان به‌تدریج می‌پذیرد. علت اصلی نگرانی در مورد نکات دیگری همچون زودرسی و دیررسی بلوغ و احساس خجالت در مواجهه با تغییرات جسمانی، عدم آگاهی، آگاهی ناقص یا محدود و یا اطلاعات نادرست نوجوان در زمینه های مختلف بلوغ و تغییرات جسمانی ناشی از آن است، که بهترین راه پیشگیری نیز فراهم آوردن آگاهی و بینش دقیق، صحیح و به موقع است. والدین باید قبل از پیدایش علایم ثانویه بلوغ فرد را بطور مناسب و با مراعات شئون اخلاقی، در جریان مسائلی از جمله سن بلوغ، عوامل موثر در پیدایش بلوغ و تغییرات جسمانی و آثار روانی آن بگذارند. والدین و مربیان با فراهم آوردن جوی آزاد و سالم باید این امکان را به نوجوان بدهد که سوالات، افکار، احساسات و احیاناً نگرانیهای خود را صادقانه مطرح و جوابهای مناسب دریافت کند و نباید بگذارند تا نوجوانان برای یافتن پاسخ سوالات خود کسانی که صلاحیت ندارند از جمله همسالان مراجعه و دچار انحراف و اضطراب شود. در مواردی که نوجوان نمی تواند مسائل را حضوری با والدین مطرح کند، باید مربیان و اولیای مطلع و متعهد مدرسه در حد مجاز نوجوان را راهنمایی کنند و با ارائه کتابهای مناسب و بحثهای مفید، زمینه بدست آوردن اطلاعات سالم را فراهم آورند.

رویارویی با اضطراب ناشی از عدم پذیرش از جانب همسالان

نتایج پژوهشی نشان داده است که ناامنی، وابستگی شدید و ناسالم نوجوان به والدین، ناتوانی یا نداشتن مهارتهای لازم در برقرار کردن روابط عاطفی، اجتماعی و اخلاقی سالم، تفاوت در فرهنگ خانواده ها و بخصوص عدم پذیرش ارزشها و آداب و رسوم گوناگون، موجب اضطراب بسیاری از نوجوانان می شود. برای اینکه نوجوانی که تجربه های ذکر شده را نداشته است دچار اضطراب شدید نشود و یا اضطراب او ادامه پیدا نکند اقدامات زیر مفید است :

  • والدین باید گرایش فرزند خود به همسالان را بدرستی درک کنند، زیرا این یک نیاز طبیعی است که بخواهد مورد توجه و حمایت همسالان قرار گیرد.
  • والدین با نوجوان در مورد گزینش دوست توافق نمایند تا دچار تعارض نشود و پنهان کاری نیز نکند.
  • باید سعی کنند به طور منطقی با نوجوان روبرو شوند و در وقت مناسب، با گفتگوی ملایم و استدلال، او را متوجه نتایج نامطلوب بعضی از معاشرتها کنند.
  • والدین و مربیان برای دوستان نوجوان باید اعتبار و احترام قایل باشند.
  • والدین و مربیان و... باید در همه مواقع بخصوص در برابر همسالان، احترام و شخصیت نوجوان را حفظ کنند.

رویارویی با اضطراب ناشی از دوگانگی و ترس از مستقل شدن

یکی از عمومی ترین نیازهای نوجوان کسب استقلال از افراد خانواده و دیگران است. مطالعات نشان داده که اضطراب در کسانی بیشتر دیده می شود که دچار ناامنی شدید، عدم اعتماد به نفس، وابستگی ناسالم به والدین بخصوص مادر هستند. کسب استقلال در بسیاری از نوجوانان اضطراب ایجاد می کند. از جمله حالاتی که در زمینه مستقل شدن دیده می شود، تضاد و دوگانگی است، یعنی نوجوان در حالیکه می خواهد و می داند که باید مستقل شود از استقلال نیز می ترسد. برای جلوگیری از این دوگانگی والدین باید وضعیتی فراهم آورند تا نوجوان با بدست آوردن اعتماد بنفس، امنیت روانی و جرات تجربه کردن، بتدریج درصدد کسب استقلال برآیند. یکی از دلایل اساسی در اضطراب ناشی از مستقل شدن، عدم آگاهی از وضعیتی است که نوجوان بعد از مستقل شدن پیدا خواهد کرد. به نوجوان باید مسئولیت و فرصت داد که در بسیاری از امور مربوط به خود اظهار عقیده کنند و تصمیم بگیرد، ولو اینکه اشتباه کند و نباید نوجوانان را به خاطر اشتباهاتشان مورد تنبیه یا تحقیر قرار داد بلکه باید به آنها این فلسفه را آموخت که زندگی سراسر تلاش و مبارزه است و آنها می توانند از خطاهای خود درسهای مفید بیاموزند. در نیاز نوجوانان به کسب استقلال تفاوتهای فردی وجود دارد به همین دلیل نباید آنها را مقایسه ملامت آمیز کرد زیرا گاهی باعث دلسردی، احساس نا امنی و اضطراب می شود.

رویارویی با اضطراب ناشی از بروز رفتار پرخاشگرانه

یکی از خصوصیات بعضی از نوجوانان مخالفت با افراد مختلف در خانه و خارج از آن است که گاه بصورت پرخاشگری کلامی یا غیر کلامی بروز می کند. عدم توانایی در کنترل رفتار پرخاشگرانه باعث اضطراب بسیاری از نوجوانان است. بطور خلاصه بالا بردن میزان مقاومت و تحمل کودک در برابر ناکامی و سختیها، ارضاء صحیح نیازهای کودک، ایجاد امنیت روانی و بوجود آوردن الگوهای رفتار مناسب می تواند در پیشگیری رفتار پرخاشگرانه موثر باشد. اگر این اقدامات بموقع انجام نشود باید در زمان حال امکاناتی فراهم آوریم که نوجوان کمتر پرخاشگری کند و با اضطراب کمتری روبه رو شود. توصیه های زیر در این زمینه مفید است:

  • والدین و دیگران باید تا حد ممکن از امر و نهی های زیاد، بی مورد و غیر اصولی خودداری کنند.
  • از ایجاد ممنوعیت و محدودیتهای بی مورد که مغایر با نیاز نوجوان به کسب آزادی و استقلال است خود داری کرد.
  • با تقویت روحیه نوجوان بخصوص تکیه بر مهارتها و تواناییهای مثبت او، باید روشهای مناسب مواجهه با ناکامی را به او آموخت.
  • به نوجوان باید آموخت که در مقابله با خشم به جای اینکه بدون تفکر خشمی کنترل نشده ابراز دارند منطقی برخورد کنند و بدون توهین و تحقیر به دیگران ابراز وجود کنند و عواطف خود را بیان کنند.
  • باید به او فهماند که نحوه برخورد دیگران با او تا حدی نتیجه رفتار خود اوست.
  • در برابر پرخاشگری نوجوان نباید از تنبیه یا تحقیر استفاده کرد، زیرا این رفتارها خود باعث تشدید پرخاشگری می شوند بهتر است به عمل پرخاشگرانه او، پاسخ نداد، منتها باید به نوجوان فهماند که بی اعتنایی ظاهری به پرخاشگری او حمل بر تائید یا قبول آن نیست.

انواع اضطراب

اضطراب انواع مختلف و متنوعى دارد که هر فردى ممکن است به یک یا چند نوع از این اختلالات مبتلا باشد:

۱ـ اختلال اضطراب فراگیر یا منتشر (Generalized Anxiety Disorder)

ترکیبى از علائم زیر در این اختلال وجود دارد:

طپش قلب، تنگى نفس، اسهال، بی‌اشتهایى، سستى، سرگیجه، تعریق، بی‌خوابى، تکرر ادرار، لرزش، فقدان آرامش، مرطوب بودن کف دست، احساس گرفتگى گلو، نگرانى نسبت به آینده، گوش به زنگ بودن نسبت به محیط. در اضطراب فراگیر خطر واقعى وجود ندارد.

۲ـ اختلال هراس (Panic Disorder)

این افراد دچار حملات اضطرابى پیش‌بینى نشده‌اى می‌شوند که ممکن است ظرف چند ثانیه تا چند ساعت و حتى چند روز نوسان کند. مبتلایان به این اختلال می‌ترسند مبادا بمیرند، دیوانه شوند یا بی‌اختیار دست به کارهایى بزنند و یا علائم روانى ـ حسى غیرمعمول نشان دهند. سایر علائم اختلال اضطراب فراگیر نیز در این اختلال مشاهده می‌گردد.

۳ـ ترسهاى اختصاصى یا ساده (Simple Phobia)

شایعترین نوع ترس است. در خانمها بیشتر وجود دارد. یک نوع ترس غیرمنطقى است که طى آن فرد از مواجهه با اشیاء، فعالیتها و موقعیتهاى خاص همچون ترس از حیوانات، طوفان، بلندى، جراحت، خون و مرگ اجتناب می‌کند. در این موارد خود فرد متوجه افراطى و غیرمنطقى بودن ترس خویش است.

۴ـ ترس از مکانهاى باز (Agorophobia)

افراد مبتلا به این اختلال از وارد شدن به موقعیتهاى ناآشنا هراس دارند. مثلاً از رفتن به فضاى باز، مسافرت و حضور در ازدحام امتناع می‌کنند. این افراد از ترک کردن محیط منزل دچار ترس شدید هستند. این اختلال در نوجوانى شروع می‌شود و معمولاً این افراد تجربه اضطراب جدایى را در دوران کودکى داشته‌اند.

۵ـ ترسهاى اجتماعى (Social Phobia)

این نوع ترس از اواخر دوران کودکى یا اوائل نوجوانى شروع می‌شود. این افراد در مواجهه با دیگران احساس شرمسارى می‌کنند، نگران هستند که دستها و صدایشان نلرزد و سرخ نشود. معمولاً از صحبت کردن و غذا خوردن در حضور جمع، ابراز وجود کردن، انتقاد کردن، اظهارنظر کردن و اشتباه کردن می‌ترسند.

۶ـ اختلال وسواس (Obsessive-compulsive Disorder)

عبارت است از افکار یا اعمال غیر ارادى، تکرارى و غیرمنطقى که فرد برخلاف میل خود آن را تکرار می‌کند. این بیمارى می‌تواند به‌صورت وسواس فکرى، وسواس عملى و یا وسواس فکرى و عملى توأم با هم باشد.

در وسواس فکرى، فرد نمی‌تواند فکرى را از ذهنش خارج کند (مثل افکار پرخاشگرى یا جنسی)، یعنى یک فکر، عقیده، احساس مزاحم و تکرار شونده وجود دارد.



در وسواس عملى فرد براى اجراى تکرارى عملى خاص یا سلسله اعمالى خاص احساس اجبار می‌کند مثل شستن مکرر دستها. فکر وسواسى موجب افزایش اضطراب شخص می‌گردد درحالی‌که عمل وسواسى اضطراب شخص را کاهش می‌دهد.

۷ـ اختلال استرس پس از سانحه (PTSD: Post Troumatic Stress Disorder)

این اختلال قبلاً «سندرم موج انفجار» نامیده می‌شد. معمولاً با یک استرس شدید هیجانى که شدت آن می‌تواند براى هرکس آسیب‌رسان باشد همراه است از قبیل جنگ، بلا یا سوانح طبیعى مثل زلزله، مورد حمله یا تجاوز به عنف واقع شدن و تصادفات شدید.

ارتباط اضطراب با بیماریهای دیگر

 

اضطراب و کاهش قند خون

کاهش قند خون در هر شرایطى با علائم اضطراب هماهنگى کامل دارد. یعنى در هر اضطراب قند خون کاهش پیدا می‌کند و این مطلبى است که تحقیقات جدید را به‌سوى خود منعطف کرده است.این واقعیت ما را به این مهم راهنمایى مى کند که شاید با کنترل قند خون بتوان علائم اضطراب را در افراد کاهش داد.

علل اضطراب

اضطراب می‌تواند ناشى از یک وضعیت روحی ـ اجتماعى، فیزیکى، زیست‌شناختى، اختلالات طبى، اثرات جانبى داروها و یا ترکیبى از این موارد باشد. هنر یک پزشک در این است که اضطراب شما را در مجموعه‌اى از این عوامل تشخیص دهد.

فاکتور های روانی - اجتماعی

حالات درونى فرد و انگیزه‌هاى ناخودآگاه
ـ ناتوانى فرد در مقابله با فشارهاى محیطى مانند کار، ازدواج و مبادلات بازرگانى
ـ احساس جدایى یا طرد شدن
ـ احساس فقدان یا از دست دادن حمایتهاى عاطفى مثل مرگ همسر
ـ تغییرات ناگهانى محیطى یا حوادث غیرمنتظره و خطرناک از قبیل:
٭ حوادث طبیعى مثل زلزله
٭ استرس ناشى از یک بیمارى طبى
٭ استرس ناشى از داروها
٭ استرس ناشى از مصرف مواد مخدر مثل کوکایین
ـ یادگیرى در منزل و محیط مثل یادگیرى اضطرابها و ترسهاى والدین
ـ افکار و عقاید غیرمنطقى، غلط و اغراق‌آمیز در مورد خطرات موجود در موقعیتها مثل اضطراب امتحان که همراه با افکار و عقاید غلوآمیز می‌باشد.

 

عوامل جسمانى و زیست‌شناختى

ژنتیک

اضطراب اغلب از زمان کودکى و طفولیت شروع می‌شود. بنابراین تشخیص علائم زود هنگام این اختلالات از اهمیت خاص کلینیکى برخوردار است. مطالعات در این زمینه روى دو قلوهایى که پدر و مادر مضطرب داشتند شروع شده و ثابت شده است که اختلالات اضطرابى به شدت در فرزندان دوقلوى والدین مضطرب، حتى آنانکه در محیطهاى مختلف بزرگ شده‌اند، بیشتر است. در این زمینه ژنهاى مخصوصى که واسطه‌هاى شیمیایى مجزایى را تولید می‌کنند شناخته شده است.

 

فعل و انفعالات شیمیایی مغز

علل طبى و اثرات داروها

انواع و اقسام بیماریهاى طبى می‌توانند علائمى شبیه علائم اختلالات اضطرابى ایجاد کنند.

ـ اثرات مصرف داروهاى روانگردان و مواد مخدر

ـ پرکارى تیروئید، کم‌کارى تیروئید و کمبود ویتامین ب١٢

ـ وجود غده‌اى در غده فوق کلیوى به‌نام فئوکروموستیوم، هورمون اپینفرین (Epinephrin) تولید می‌کند که می‌تواند موجب علائم اضطرابى به‌صورت حمله‌اى شود.

ـ برخى ضایعه‌هاى مغزى علائمى ایجاد می‌کنند که شبیه علائم اختلال وسواس عملى است.

ـ بی‌نظیمهاى قلبى علائم جسمى اختلال هراس (پانیک) را ایجاد می‌کند.

ـ کمبود قند خون (هیپوگلسیمی) می‌تواند علائمى شبیه علائم اختلال اضطرابى تولید کند.

 

درمان اضطراب

در بعضى از موارد اضطراب بدون نیاز به درگیرى پزشک در این ماجرا می‌تواند درمان گردد. این موارد اضطراب طبیعى نام دارند که طى آن اضطراب به خوبى توسط بیمار کنترل شده و برطرف می‌شود مثل ترس ناشى از امتحان نهایى و یا ترس ناشى از مصاحبه. در چنین شرایطى استرس می‌تواند توسط اعمال و روشهاى زیر تحت کنترل درآید:

ـ صحبت با شخص مورد اعتماد

ـ روشهاى ایجاد تمرکز

ـ حمام گرفتن طولانى

ـ استراحت در یک اتاق تاریک

ـ ورزشهاى تنفس عمیق

 

درمان دارویى

در گذشته داروهایى از خانواده بنزودیازپانها مانند دیازپام (والیوم)، آلپرازولام (زانکس)، لورازپام (آتیوان) و باسپیرون در درمان اختلالات اضطرابى مورد استفاده قرار می‌گرفت.

در حال حاضر استفاده از داروهاى ضدافسردگى مانندSertaline (Zoloft)، Paroxctine (Paxil)، Fluxetin (Prozac) و Venlafaxineکاربرد بیشترى دارد.

تجویز داروهاى ضد اضطراب یک پدیده مشخص در تمام دنیا است. تخمین زده می‌شود که بین ١٠ تا ٢٠% از مردم در نیمکره غربى تقریباً به‌طور مرتب از این داروها استفاده می‌کنند. طبق اظهار نظر رسمى FDA (سازمان غذا و دارویى آمریکا) در سال ١٩٧٨، ده میلیون آمریکایى از داروهاى دسته بنزودیازپینها استفاده می‌کرده‌اند.

عده‌اى معتقدند که این آرام‌بخشها روش مؤثر و کم هزینه‌اى در مقایسه با سایر طرق درمانى است. عده‌اى نیز بر اثرات مؤثر درمانهاى غیردارویى تأکید دارند.

 

درمان غیردارویى

درمان غیردارویى شامل تکنیکهاى متعددى می‌باشد. در تمام این روشها به بیمار آموزشهاى کلاسیک کسب آرامش یاد داده می‌شود و بدین‌وسیله بدن خود به مقابله مؤثر و مستقیم با عوامل تنش‌زا برمى خیزد.

ـ تن‌آرامى یا آرام‌سازى (Relaxation)

ـ مواجه‌سازى (exposure)

ـ غرقه‌سازى (Flooding)

ـ حساسیت‌زدایی((Desensitization

ـ سرمشق‌دهى (Modeling)

ـ توقف فکر (Thought Stopping) ـ و مواردیگر.

 

پیشگیری از اضطراب

 

پیشگیرى شامل:



۱-رژیم غذایى

 
رژیم غذایى فاکتور بسیار مهمى است

براى آنکه از تغذیه سالم برخوردار باشید توصیه مى شود :



١- متنوع بخورید .

٢- مصرف غذاهاى پرچرب و یا شیرین را محدود کنید .

٣- از مصرف مقادیر زیاد نمک و کافئین پرهیز کنید .

۴- ویـتامـینهاى A، D، E و K را بیش از مقادیر مجاز مصرف نکنید زیرا بدن این ویتامینها را ذخیره مى کند و اگر مقادیر زیادى از

 آنها در بافتهاى بدن تجمع یابند ممکن است اثرات سمى داشته باشد.

۵- در روز چندین بار غلات و به اندازه کافى سیب زمینى بخورید.

۶- در مورد سبزیجات و میوه اصل پنج بار در روز را فراموش نکنید.

٧- روزانه به اندازه کافى لبنیات و حداقل یک بار در هفته ماهى بخورید، گوشت و تخم مرغ به اندازه مصرف کنید.
٨- به اندازه بنوشید، مصرف آب در زندگى حیاتى است و باید روزانه ٨ لیوان (٢ لیتر) آب بنوشید.

٩- خوشمزه و سالم بپزید ، با آب کم ، با چربى کم و حرارت کم.

١٠- آهسته بخورید و لذت ببرید.

١١- بطور مرتب خود را وزن کنید و پر تحرک باشید.

١٢- نمایه توده بدن خود را محاسبه کنید.

همیشه سعى نمایید با تغذیه صحیح و فعالیت بدنى، نمایه توده بدن خود را در محدوده طبیعى نگهدارید.

برای اطلاعات بیشتر اینجا کلیک کنید.

۲-ورزش منظم

ورزش کردن خصوصاً ورزش منظم به‌گونه‌اى تمام مراحل درمان اضطراب را تحت تأثیر قرار می‌دهد. هنگامى که علت اضطراب مشخص شود و یک برنامه درمانى مشخص تدوین گردد، به‌راحتى درمان‌پذیر بوده و سریعاً شخص به زندگى عادى بر می‌گردد ولى در صورت فقدان علت تشخیص، احساس اضطراب در یک پریود طولانى شخص را آزار داده و از فعالیتهاى اجتماعى دور می‌سازد. پژوهشگران دریافته‌اند که پیاده‌روى تند و سریع به مدت ۴٠ دقیقه میزان اضطراب را به‌طور متوسط تا ١۴ درصد کاهش می‌دهد.

۳-مدیتیشن (Meditation)

۴ـ اجتماعى باشید.

هنگامى که تحت فشار روانى هستیم غالباً به‌طور غریزى تمایل پیدا می‌کنیم که خود را از صحنه عمل کنار کشیده و به گوشه‌اى پناه ببریم. کارى بدتر از این وجود ندارد؟!!! گوشه‌گیرى به تشدید استرس کمک می‌کند. در این زمان باید سعى کنیم که با دوستان خود ارتباط بیشترى داشته باشیم.

باید ترتیبى دهیم که عده‌اى بچه کوچک کنار ما باشند، کودکان می‌دانند که چگونه مارا مجبور به خنده کنند تا نگرانیمان را از یاد ببریم.

۵ـ هیجانات سرکوب شده خود را روى کاغذ بیاورید.

متخصصان معتقدند که نوشتن ساده هیجانات بر روى کاغذ موجب تسکین روحى و روانى شخص می‌شود. نوشتن احساساتتان در دفترچه کمک می‌کند تا فشار روانى ناشى از رویدادهایى مثل از دست دادن شغل، رنج بردن از مشکلات زناشوئى و ... را تسکین دهد.

۶ـ بخندید و شوخ‌طبع باشید.

مطالعات زیادى نشان داده که خنده می‌تواند یکى از سالمترین پادزهرهاى فشار روانى باشد.

هنگامى که می‌خندیم یا حتى طبق برخى تحقیقات موقعى که ما لبخند می‌زنیم جریان خون به مغز افزایش می‌یابد و موادى بنام اندروفین (هورمانهاى ضد دردى که در شخص احساس خوش و سلامت ایجاد می‌کند) در مغز آزاد می‌شود و سطح هورمونهاى استرس‌زا را در خون پایین می‌آورد.



۷ـ ذهن خود را متمرکز زمان حال کنید.

اگر بتوانید ذهن خود را چنان پرورش دهید که امیدها و آمال خود را به کنارى نهاده و موقع مناسب و مقتضى به سراغ تک تک آنان بروید،به آرامش ذهنى دست خواهید یافت.

جاده‌اى که به آرامش ذهنى منتهى می‌گردد از راهى موسوم به توجه می‌گذرد.این توجه به خود در هنگام عمل کردن به کارهاى ساده نظیر ظرف شستن و ... باعث می‌شود که به هیچ وجه بى هدف و سرگردان همچون بطرى بر امواج دریا شناور نشویم.

٨ـ گوش دادن به موسیقى ملایم

برخى مطالعات اخیر نشان داده است که موسیقى آرام باعث آهسته کردن ضربان قلب و افزایش آندروفینها و کاهش اضطراب می‌شود. در این مورد می‌توانید بخش شنیدنی‌های سایت را ببینید.

٩ـ افزایش اعتماد به نفس

با داشتن اعتماد به نفس بالا حداکثر استفاده را از تواناییهاى خود در مواجهه با استرس خواهید برد و درنتیجه کمتر دچار مشکل می‌شوید.

اما افرادى با اعتماد به نفس پایین نه تنها از شیوه مناسبى جهت مقابله استفاده نمی‌کنند بلکه آسیب بیشترى نیز به آنان وارد می‌شود.

١٠ـ حمایت اجتماعى

وجود حمایت اجتماعى در زندگى هر فرد سبب می‌شود که در مقابل بحرانهاى زندگى همانند سپر از وى دفاع کند. به همین دلیل ما باید شبکهٔ اجتماعى و روابط اجتماعى خود را گسترش دهیم تا بتوانیم به آنها تکیه کنیم و فکر کنیم که افرادى هستند که ما را دوست بدارند و ما نیز آنها را دوست بداریم.

با کسب حمایت اجتماعى در سطح بالاتر، احساس امنیت و اعتماد به خود افزایش می‌یابد و در مقابل استرس و فشار روانى کمتر آسیب می‌بینیم.

١١ـ آمادگى براى موقعیتهاى تنش‌زا

باید یاد گرفت که در شرایط استرس‌زا فکر خود را از ترس و نگرانى دور کرد و در جهت مفید قرار داد. مثلاً باید به کارى که در حال انجام است تمرکز نمود و به زمینه‌هاى اضطراب‌زای آن فکر نکرد.

مثلاً بازیکنان فوتبال به جاى فکر کردن به اینکه زیر نظر عده زیادى از تماشاگران هستند به فعالیت و نقش خود در هنگام بازى متمرکز شوند.

١٢ـ کسب اطلاعات در مورد موقعیت

عدم اطلاع از موقعیت فشارآور سبب استرس و اضطراب بالاترى در افراد می‌گردد بنابراین کسب آگاهى و اطلاعات در مورد موقعیتها و مواردى که مواجه خواهند شد سبب می‌شود که از پیامد موقعیت مطلع شده و کمتر دچار نگرانى و دلواپسى شوند.

مثلاً اگر بیماران قبل از عمل جراحى آگاهى یابند که عمل چگونه انجام خواهد شد و میزان درد پس از عمل را بدانند و سیر بهبودى برایشان روشن شود، کمتر دچار اضطراب می‌گردند.
١٣ـ تن‌آرامى (Relaxation)

طى آن عضلات بدن براى مدتى کوتاه به‌طور ارادى منقبض گردیده و سپس به حالت آرامش برمی‌گردند. این کار طى مراحل و سلسله مراتبى انجام می‌گیرد. با این روش که به تنهایى و یا همراه با تکنیکهاى دیگر به‌کار می‌رود نشانه‌هاى اضطراب کاهش می‌یابد.

١۴ـ راه‌حلهاى دیگر

راههاى دیگرى که می‌توانید در چنین موقعیتى انجام دهید مورد توجه قرار داده و آنها را بیازمایید و مناسبترین راه را انتخاب نموده و استفاده نمایید.

٭ اجتناب از موقعیتهاى تنش‌زا و مشارکت کمتر در موقعیتهاى ناراحت‌کننده و استرس‌زا نه تنها سبب کاهش اضطراب می‌شود بلکه باید سعى شود که در محیط خانوادگى و ارتباطهاى بین فردى آرامش برقرار باشد.

٭ خودت باش. سعى کنید در موقعیتهاى فشارزا طبیعى رفتار نمایید و از نقش بازى کردن پرهیز نمایید.

٭ انتظارات، ترسها، مهارتها و امیدهایتان را بشناسید. لازم به ذکر است که یک برنامه دارویى مناسب و قابل دسترس و یا انجام درمانهاى غیردارویى و البته ترکیب آن دو، بهترین نوع درمان می‌باشد

منبع:www.ravanyar.com

برای دانلود فایل ورد این مطلب اینجا کلیک کنید



تاريخ : ۱۳٩٤/۱٠/٢٦ | ۱٢:۳٥ ‎ق.ظ | نویسنده : فرج اله فیروزی تبار | نظرات ()

استرس و روش های درمان

استرس چیست؟

اضطراب یا استرس‌ عبارت‌ است‌ از یک‌ احساس‌ ناراحت‌کننده‌ و مبهم‌ ترس‌، وحشت‌، یا خطر با منشأیی‌ ناشناخته یا گاهاً شناخته شده‌ که‌ بر فرد مستولی‌ می‌گردد. برای‌ بعضی‌ از افراد این‌ حالت‌ ممکن‌ است‌ ناگهانی‌ روی‌ دهد و بر طرف‌ شود، امّا برای‌ بعضی‌ دیگر این‌ حالت‌ به‌ صورت‌ مزمن‌ در می‌آید. اضطراب‌ از نظر علمی‌ چندین‌ نوع‌ دارد: اضطراب‌ حاد ناشی‌ از موقعیتی‌ خاص‌، اختلال‌ در تطابق‌ یافتن‌ با شرایط‌ تازه‌، اختلال‌ اضطرابی‌ عمومی‌ شده‌، اختلال‌ هراس‌، اختلال‌ تنش‌زای‌ پس‌ از حادثه‌، ترس‌ مرض‌گونه‌ و اختلال‌ وسواسی‌ و جبری‌.

از نگاهی دیگر استرس، فشار و فرسایش بدن به هنگامی است که با محیطِ پیوسته در حال تغییر، سازگار شویم. چنین تغییراتی آثار جسمانی و هیجانی بر ما می‌گذارد و می‌تواند احساسات مثبت یا منفی ایجاد کند. در صورت مثبت بودن، اثرات استرس ما را ناگزیر به انجام عمل مثبت می‌کند و سپس هوشیاری تازه و چشم انداز مهیج جدیدی برای ما به ارمغان می‌آورد.

آثار منفی استرس، احساس بی اعتمادی، طرد، خشم و افسردگی است که این احساسات به نوبه خود به مشکلاتی مانند سردرد، ناراحتی معده، جوش و خارش پوست، بی‌خوابی، زخم معده، فشار خون بالا، بیماری قلبی و سکته مغزی می‌انجامد.

تغییرات جدید در زندگی یا در محیط کار و درس می تواند مولد استرس باشند. چون این تغییرات ما را مجبور به سازگاری مجدد با زندگی خود می‌کند. سازگاری با شرایط متغیر، بسته به نوع واکنش ما می‌تواند کمک کننده یا آسیب رساننده باشد.

چگونه می‌توان استرس را از زندگی خود حذف کرد؟

استرس مثبت بر تازگی و نشاط زندگی می‌افزاید. همه ما با تحمل میزان معینی از استرس زندگی می‌کنیم. سررسیدن مهلت‌ها، رقابتها، برخوردها و حتی ناکامی‌ها و نگرانی‌ها به زندگی‌ها عمق و غنا می‌بخشد.
هدف ما حذف استرس نیست، بلکه فراگیری چگونگی استفاده از آن به منظور کمک به خود است.
استرس کمتر از حد، عامل خمودگی است و در ما احساس خستگی و رخوت بر جای می‌گذارد. از سوی دیگر، استرس مفرط تنش ایجاد می‌کند. آنچه ما بدان نیازمندیم، یافتن سطح بهینه و مطلوبی از استرس است که ما را برمی‌انگیزد، ولی ما را در خود غرق نمی‌کند.

چگونه می‌توان فهمید سطح بهینه استرس برای افراد چیست؟

سطح واحدی از استرس که برای همه انسانها بهینه باشد، وجود ندارد. هر یک از ما مخلوقاتی منحصر به فرد با نیازهای ویژه هستیم. بنابراین، آنچه برای یک شخص ناراحت کننده است، چه بسا برای دیگری شادی آفرین باشد. حتی وقتی ما روی ناراحت کننده بودن رویدادهای خاص توافق داریم، احتمالاً در واکنشهای فیزیولوژی و روان شناختی به آن حادثه با هم تفاوت داریم.

شخصی که شیفتة تحرک، ارتقا و پیشرفت در درس و زندگی خود است، اگر شرایطی یکنواخت و بدون تحرک و پیشرفت داشته باشد، در فشار و استرس قرار می‌گیرد. در حالی که شخصی که به شرایط ثابت علاقمند است، وقتی در موقعیتی قرار گیرد که وظایفش از تنوع بالایی برخوردار باشد، به احتمال زیاد خود را در تنگنای استرس احساس می‌کند. قبل از قرار گرفتن در معرض تغییرات آزار دهنده، این موضوع که استرسهای شخصی ما چه هستند و میزان تحمل ما در برابر آنها چقدر است، به شیوه زندگی و سن ما بستگی دارد.

اکثر بیماریها با استرس مداوم مرتبط می‌باشند. اگر شما علائم استرس را تجربه می‌کنید و اگر استرس در سطحی فراتر از سطح بهینه استرس شما قرار دارد، باید از استرس زندگی خود بکاهید و یا توانایی مقابله و اداره استرس خود را بهبود بخشید.

علایم شایع اضطراب:

o احساس‌ اینکه‌ یک‌ اتفاق‌ نامطلوب‌ یا زیانبار به‌ زودی‌ رخ‌ خواهد داد

o خشک‌ شدن‌ دهان‌، مشکل‌ در بلع‌، یا خشونت‌ صدا

o تندشدن‌ تنفس‌ و ضربان‌ قلب‌، تپش‌ قلب‌

o حالت‌ لرزش‌ یا پرش‌ عضلات‌

o انقباض‌ عضلات‌، سردرد، کمردرد

o عرق‌ کردن‌

o مشکل‌ در تمرکز

o منگی‌ یا غش‌

o تهوع‌، اسهال‌، کاهش‌ وزن‌

o خواب‌آلودگی‌

o تحریک‌پذیری‌

o احساس خستگی دائمی

o کابوس‌

o مشکل‌ در حافظه

از علل علمی و فیزیولوژی اضطراب می توان از فعال‌ شدن‌ مکانیسم‌های‌ دفاعی‌ بدن‌ برای‌ مبارزه‌ یا فرار، افزایش‌ ترشح‌ آدرنالین‌ از غدد فوق‌کلیوی‌ و موادی‌ که‌ از تجزیه‌ آدرنالین‌ در بدن‌ جمع‌ می‌شوند (کاتکول‌ آمین‌ها) که نهایتاً بخش‌های‌ مختلف‌ بدن‌ را تحت ‌تأثیر قرار می‌دهند، نام برد. در بعضی از موارد تلاش‌ برای‌ پرهیز از اضطراب‌ خود موجب‌ اضطراب‌ بیشتر می‌شود.

درمان اضطراب:

در بعضى از موارد اضطراب بدون نیاز به درگیرى پزشک در این ماجرا می‌تواند درمان گردد. این موارد اضطراب طبیعى نام دارند که طى آن اضطراب به خوبى توسط بیمار کنترل شده و برطرف می‌شود مثل ترس ناشى از امتحان و یا ترس ناشى از مصاحبه. در چنین شرایطى استرس می‌تواند توسط اعمال و روشهایی خاص کنترل و درمان شود.

در مواردی دیگر که اضطراب منشأ پزشکی دارد باید به پزشک متخصص مراجعه کرد و دارو درمانی را نیز مدنظر قرار دارد. در گذشته داروهایى از خانوادة بنزودیازپینها مانند دیازپام (والیوم)، آلپرازولام (زانکس)، لورازپام (آتیوان) و باسپیرون در درمان اختلالات اضطرابى مورد استفاده قرار می‌گرفت.

در حال حاضراستفاده از داروهایی مانند Venlafaxine, Fluxetin, Paroxctine, Sertaline کاربرد بیشترى دارد.

تشخیص و تجویز داروهاى ضد اضطراب در مواردی که به دارو درمانی نیاز است باید با تشخیص و نظارت پزشک متخصص صورت گیرد.

البته در بیشتر موارد می توان از درمان غیر دارویی بهره برد. البته تشخیص این موارد و پیدا کردن راه حل آن و میزان اثر بخشی درمان نیز باید زیر نظر متخصص انجام گیرد. ولی برای آشنایی بیشتر با روش های موجود، مواردی ذکر می گردد.

درمان غیردارویى:

درمان غیردارویى شامل تکنیکهاى متعددى می‌باشد. در تمام این روشها به بیمار آموزشهاى کلاسیک کسب آرامش یاد داده می‌شود و بدین ‌وسیله بدن، خود به مقابلة مؤثر و مستقیم با عوامل تنش‌زا برمى خیزد.

o تن‌آرامى یا آرام‌سازى (Relaxation)

o مواجه‌سازى (Exposure)

o غرقه‌سازى (Flooding)

o حساسیت‌زدایی (Desensitization)

o سرمشق‌دهى (Modeling)

o توقف فکر توقف فکر (Thought Stopping)

برای آگاهی از این روشها و پیدا کردن روش مناسب باید به روانشناس مراجعه کرد.

راه ‌حلهاى دیگر:

راههاى دیگرى که می‌توانید در چنین موقعیتى انجام دهید، مورد توجه قرار داده و آنها را بیازمایید و مناسبترین راه را انتخاب نموده و استفاده نمایید. این روش ها توسط خود شما می تواند انجام گیرد و نتایج آن مشاهده گردد. برای داشتن روانی سالم و پویا نکات زیر را همواره مورد توجه قرار دهید:

1. عبادت و تعمق:

یکی از راهکارهای مؤثر در این زمینه ارتباط مؤثر با خالق هستی و توجه خاص به عبادت و تفکر و تعمق (Meditation) می باشد. سعی کنید به طور منظم و اوّل وقت نماز های خود را به جای آورید و اوقات خاصی را برای خواندن قرآن و توجه به مفاهیم و به کارگیری دستورات آن به کار ببندید. بطور مثال قصد نمایید قرآن را از ابتدا با معنی و مفاهیم آن بخوانید. برای این کار می توانید هر شب حدود سه صفحه از قرآن را با معنی و تفکر در مفاهیم آن مطالعه نمایید و با تفکر در مفاهیم والای آن، شرایط خود را با آن سازگار نمایید. با به کارگیری دستورات قرآن تأثیر بسیار شگرفی در تمامی ابعاد زندگی شما نمایان می گردد. بسیاری از کارهای پوچ و زشت برای شما مشخص می شود و می توانید از انجام آنها خودداری نمایید و ارزشهای والای انسانی و اهداف عالی و حقیقی زندگی برای شما نمایان می‌شود و می توانید برای رسیدن و حفظ آنها همواره تلاش نمایید و سعادت دنیا و آخرت را برای خود به ارمغان آورید.

2. رژیم غذایى:

رژیم غذایى فاکتور بسیار مهمى است. براى آنکه از تغذیه سالم برخوردار باشید توصیه مى شود:

  • § متنوع بخورید.
  • § مصرف غذاهاى پرچرب و یا شیرین را محدود کنید.
  • § از مصرف مقادیر زیاد نمک و کافئین پرهیز کنید.
  • § ویتامینهای A، D، E را بیش از مقادیر مجاز مصرف نکنید زیرا بدن این ویتامینها را ذخیره می کند واگر مقادیر زیادی از آنها در بافتهای بدن تجمع یابند ممکن است اثرات سمی داشته باشد.
  • § در روز چندین بار غلات و به اندازه کافى سیب زمینى بخورید.
  • § در مورد سبزیجات و میوه اصل پنج بار در روز را فراموش نکنید.
  • § روزانه به اندازه کافى لبنیات و حداقل یک بار در هفته ماهى بخورید، گوشت و تخم مرغ به اندازه مصرف کنید.
  • § به اندازه بنوشید، مصرف آب در زندگى حیاتى است و باید روزانه ٨ لیوان (٢ لیتر) آب بنوشید.
  • § خوشمزه و سالم بپزید، با آب کم، با چربى کم و حرارت کم.
  • § آهسته بخورید و لذت ببرید.
  • § بطور مرتب خود را وزن کنید و پر تحرک باشید.
  • § نمایه توده بدن را با استفاده از فرمول زیر محاسبه و با استاندارد مقایسه کنید: یعنى اینکه وزن بدن بر حسب کیلو گرم را بر مربع قد بر حسب متر تقسیم نمائید.

            o اگر نمایه بدنتان کمتر از ۵/١٨ کیلو گرم باشد کم وزن مى باشید.

            o اگر نمایه توده بدنتان ۵/١٨ تا ٩/٢۴ کیلو گرم باشد وزنتان در محدوده طبیعى است.

            o اگر نمایه توده بدنتان ٢۵ تا ٩/٢٩ کیلو گرم باشد دچار افزایش وزن مى باشید.

            o اگر نمایه تودة بدنتان بیشتر یا مساوى با ٣٠ کیلو گرم باشد مبتلا به چاقى مى باشید.

  • § همیشه سعى نمایید با تغذیه صحیح و فعالیت بدنى، نمایه توده بدن خود را در محدوده طبیعى نگهدارید.

3. ورزش منظم:

ورزش نکردن خصوصاً ورزش منظم به‌گونه‌اى تمام مراحل درمان اضطراب را تحت تأثیر قرار می‌دهد. هنگامى که علت اضطراب مشخص شود و یک برنامه درمانى مشخص تدوین گردد، به‌راحتى درمان‌پذیر بوده و سریعاً شخص به زندگى عادى بر می‌گردد ولى در صورت فقدان علت تشخیص، احساس اضطراب در یک پریود طولانى شخص را آزار داده و از فعالیتهاى اجتماعى دور می‌سازد پژوهشگران دریافته‌اند که پیاده‌روى تند و سریع به مدت ۴٠ دقیقه میزان اضطراب را به ‌طور متوسط تا ١۴ درصد کاهش می‌دهد.

4. اجتماعى باشید:

هنگامى که تحت فشار روانى هستیم غالباً به‌طور غریزى تمایل پیدا می‌کنیم که خود را از صحنه عمل کنار کشیده و به گوشه‌اى پناه ببریم. کارى بدتر از این وجود ندارد؟!!! گوشه‌گیرى به تشدید استرس کمک می‌کند. در این زمان باید سعى کنیم که با دوستان خود ارتباط بیشترى داشته باشیم.

باید ترتیبى دهیم که عده‌اى بچه کوچک کنار ما باشند، کودکان می‌دانند که چگونه ما را مجبور به خنده کنند تا نگرانیمان را از یاد ببریم.

5. هیجانات سرکوب شده خود را روى کاغذ بیاورید:

متخصصان معتقدند که نوشتن ساده هیجانات بر روى کاغذ موجب تسکین روحى و روانى شخص می‌شود. نوشتن احساساتتان در دفترچه کمک می‌کند تا فشار روانى ناشى از رویدادهایى مثل از عدم موفقیت در دروس خاص، رنج بردن از مشکلات خانوادگی را تسکین دهد.

6. بخندید و مؤدبانه شوخ ‌طبع باشید:

مطالعات زیادى نشان داده که خنده می‌تواند یکى از سالمترین پادزهرهاى فشار روانى باشد. هنگامى که می‌خندیم یا حتى طبق برخى تحقیقات، موقعى که ما لبخند می‌زنیم جریان خون به مغز افزایش می‌یابد و موادى به نام اندروفین (هورمونهاى ضد دردى که در شخص احساس خوشی و سلامت ایجاد می‌کند) در مغز آزاد می‌شود و سطح هورمونهاى استرس‌زا را در خون پایین می‌آورد.

7. ذهن خود را متمرکز زمان حال کنید:

اگر بتوانید ذهن خود را چنان پرورش دهید که امیدها و آمال خود را به کنارى نهاده و موقع مناسب و مقتضى به سراغ تک تک آنان بروید، به آرامش ذهنى دست خواهید یافت.

جاده‌اى که به آرامش ذهنى منتهى می‌گردد از راهى موسوم به توجه می‌گذرد. این توجه به خود در هنگام عمل کردن به کارهاى ساده نظیر خواندن درسها، انجام تکالیف و ... باعث می‌شود که به هیچ وجه بى هدف و سرگردان همچون بطرى بر امواج دریا شناور نشویم.

8. گوش دادن به آیات قرآن کریم:

گوش کردن به آیات وحی باعث اطمینان قلب، آرامش و کاهش اضطراب می گردد.

9. افزایش اعتماد به نفس:

با داشتن اعتماد به نفس بالا حداکثر استفاده را از تواناییهاى خود در مواجهه با استرس خواهید برد و در نتیجه کمتر دچار مشکل می‌شوید. اما افرادى با اعتماد به نفس پایین نه تنها از شیوة مناسبى جهت مقابله استفاده نمی‌کنند بلکه آسیب بیشترى نیز به آنان وارد می‌شود.

10. حمایت اجتماعى:

وجود حمایت اجتماعى در زندگى هر فرد سبب می‌شود که در مقابل بحران هاى زندگى همانند سپر از وى دفاع کند. به همین دلیل ما باید شبکة اجتماعى و روابط اجتماعى خود را گسترش دهیم تا بتوانیم به آنها تکیه کنیم و فکر کنیم که افرادى هستند که ما را دوست بدارند و ما نیز آنها را دوست بداریم. با کسب حمایت اجتماعى در سطح بالاتر، احساس امنیت و اعتماد به خود افزایش می‌یابد و در مقابل استرس و فشار روانى کمتر آسیب می‌بینیم.

11. آمادگى براى موقعیتهاى تنش‌زا:

باید یاد گرفت که در شرایط استرس‌زا فکر خود را از ترس و نگرانى دور کرد و در جهت مفید قرار داد. مثلاً باید به کارى که در حال انجام است تمرکز نمود و به زمینه‌هاى اضطراب‌زا آن فکر نکرد. مثلاً بازیکنان فوتبال به جاى فکر کردن به اینکه زیر نظر عدة زیادى از تماشاگران هستند به فعالیت و نقش خود در هنگام بازى متمرکز شوند.

12. کسب اطلاعات در مورد موقعیت پیش رو:

عدم اطلاع از موقعیت فشارآور سبب استرس و اضطراب بالاترى در افراد می‌گردد بنابراین کسب آگاهى و اطلاعات در مورد موقعیتها و مواردى که مواجه خواهند شد سبب می‌شود که از پیامد موقعیت مطلع شده و کمتر دچار نگرانى و دلواپسى شوند.

مثلاً اگر دانش آموزان دبیرستانی به خصوص دانش آموزان سال سوم و پیش دانشگاهی بدانند چه موقعیت حساس و بعضاً دشواری را پیش رو دارند و چه طور باید برای آن برنامه ریزی و حرکت کنند، بهتر می توانند برای مواجهه شدن با آن حرکت کنند تا فشارهای ناگهانی و ناشناخته باعث بوجود آمدن تنش و استرس در آنها نشود.

13. از رفتارها و افکار نادرست و زشت پرهیز کنید.

14. خلقیاتی زشت همانند حسادت، بدگویی، بدزبانی، بدخواهی برای دیگران، تنگ نظری، بی ادبی و بی نزاکتی و ... باعث درگیری دائم روح و روان و فکر آدمی را باعث می شود و پیش از اینکه برای دیگران مضر باشد، برای خویشتن مضر است باعث به وجود آمدن صدمات جبران ناپذیر و درگیری منفی ذهن و حس اضطراب و در نهایت مرض گونه شدن، شخص می شود.

15. دائم در فکر انجام کارهای نیکو و خیر باشید.

16. جالب است بدانید بر اساس تحقیقات پژوهشگران و دانشمندان، انجام کارهای حسنه و نیکی کردن به دیگران تأثیر به سزایی در درمان افسرگی و اضطراب دارد. زیرا کارهای نیکو و خیر باعث خوشحالی حقیقی و آرامش روان آدمی می گردد. بنابراین برای داشتن عاقبت نیکو و روح و روان سالم باید خلقیات نیکو، رفتار حسنه و مؤدبانه و نیکی کردن به دیگران و انجام کارهای حسنه و انسان دوستانه را سرلوحه کار و زندگی خویش قرار دهیم.

 اضطراب امتحان:

اضطراب امتحان نوعی ناآرامی و تشویش است که به علت نگرانی و ترس در حین، قبل و بعد از امتحان تجربه می‌شود. معمولاً همه اضطراب را تجربه می‌کنند ولی برخی از دانش آموزان در می‌یابند که اضطراب به حدی در یادگیری و امتحانات آنها دخالت می‌کند که نمراتشان را جداً تحت تأثیر قرار می‌دهد.

در این مورد چه کاری می‌توان انجام داد‌‌؟

خوشبختانه می‌توان تا حد زیادی از دخالت اضطراب در عملکرد جلوگیری نمود. ابتدا، مهم است که بدانید، نباید اضطراب را کاملا حذف کرد و اضطراب موجب آمادگی برای امتحان می‌شود. شما می‌بایست اضطراب را در حد قابل کنترل کاهش دهید. آمادگی برای امتحان بیش از نیمی ‌از این مبارزه است. از این رو باید همواره موارد زیر را در نظر داشته باشید:

o همه کلاسها را با دقت و جدیت و تمام علاقه و توان شرکت کنید و دریابید چه چیزهایی را باید بیاموزید.

o همواره زمان فرارسیدن امتحانات را مدنظر داشته باشید و برای آنها در طول کل مدتی که وقت دارید برنامه ریزی نمایید، نه اینکه انباشته ای از مطالب را برای روزها و وقت های آخر موکول کنید.

o کارایی خود را در مهارتهای مربوط به مطالعة علمی و شیوه های یادگیری بالا ببرید.

o با داشتن یک برنامه مطالعه، از وقتهای خود به بهترین شکل استفاده نمایید و مانع اتلاف بیهوده وقت شوید.

o در جایی مطالعه کنید که قادر به تمرکز باشید.

o علاقه خود را به انجام تکالیف و حل تمرین زیاد کنید و توجه تان را بطور کامل معطوف آنها نمایید.

o همواره از مطالب و کتابهای درسی اوراق و دفترچه های خلاصه برداری تهیه کنید.

o از خود بپرسید، کدام اطلاعات مهم هستند و سعی کنید آنها را بیابید.

o در گروههای مباحثه درسی به طور فعال و خلاقانه شرکت کنید و سعی کنید مسائل را خودتان با هم فکری اعضای گروه حل کنید.

o از مشاورین پایه جهت کمک به برنامه ریزی درسی و کنترل آنها نحوه بکارگیری صحیح اصول مطالعه کمک بخواهید و همواره سعی نمایید با آنها ارتباط مستمر برقرار کنید و نظرات او را جویا شوید. زیرا وی در مقطع برای شما بسیار کارآمد و موثر می باشد.

راهکارهای دیگر:

o مجسم کنید که کارتان را بخوبی انجام داده‌اید و به هدف رسیده‌اید.

o هدف خود را کسب رتبه بالا قرار دهید. با گفتن اینکه من رتبه پایینی خواهم گرفت پس چرا اینقدر مطالعه کنم خود را معاف نسازید.

o خودتان را با دیگران مقایسه نکنید.

o در مورد اینکه بتوانید این مطلب مهم را پیدا کنید که چه چیز به خوبی پیش می رود و چه چیزی خوب نیست و باید آن را اصلاح کنید، مهارت پیدا کنید و از راهنمایی های پدر، مادر، معلمین و مشاور پایه استفاده نمایید.

o برنامه های درسی خود را توسط دفترچه های برنامه ریزی که در اختیار دارید ابتدا به صورت هفتگی، پیش بینی نمایید و سعی نمایید حتماً آن را در طول هفته اجرا نمایید و سپس اجرای آنها را ثبت نمایید و در پایان هفته میزان کل پیش بینی مطالعه و میزان واقعی و مفید مطالعه را جمع بزنید و با میزان استاندارد و حداقلی که از طرف مشاور پایه برای شما معین می شود، مقایسه نمایید. هنگامی می توان امیدوار به موفقیت و آرامش بود که همه وظایف خود را به درستی و طبق برنامه اجرا کرده باشید. با یک برنامه ریزی درست مطمئن، با آرامش و موفق گام بردارید.

o به جای طفره رفتن از مطالعه، به خودتان بعد از هر مورد مطالعه پاداش دهید.

o روش تنش زدایی را به گونه‌ای تمرین کنید که تبدیل به یک پاسخ یادگرفته شده اتوماتیک گردد.

o دست‌یابی به یک تمرکز کاملا راحت را هدف خود قرار دهید. وقتی شما تمرکز دارید، همه انرژی تان متمرکز کار می‌شود و آن را با نگران شدن به هدر نمی‌دهید.

o از خودتان با تغذیه مناسب و خواب کافی مراقبت کنید.

o زمان را برای ورزش منظم، تنظیم کرده و این برنامه را اجرا کنید.

 راهبردهایی برای غلبه بر اضطراب امتحان:

1ـ قبل از امتحان:

o یک روز قبل از امتحان، آزمونی را که حتی الامکان شبیه آزمون واقعی است، انجام دهید.

o خلاصه برداری‌های خود را مرور کنید تا درک کلی از مطالب بدست آورید. این عبارت‌ها را با زبان خودتان بازخوانی کنید.

o به اندازه کافی بخوابید و از مصرف مواد کافئین دار مانند نوشابه ها، قهوه، شکلات و ... که موجب بالا رفتن اضطراب می‌شود، خودداری کنید.

o یادتان باشد که خودتان را تشویق کرده و جلوی پیام‌های انتقادی را بگیرید.

o زمانی را برای احساس آمادگی و نیز حضور به موقع در جلسه امتحان قرار دهید. از هم کلاسی‌های مضطرب که درباره امتحان صحبت می‌کنند، اجتناب کنید.

2ـ در امتحانات تستی:

o تست را بطور کامل نگاه کنید. گزینه ها را با دقت بخوانید، روش خود را طراحی کرده و وقت را تنظیم نمایید، با دقت پاسخ گویید.

o ابتدا به آسانترین سؤال پاسخ دهید. توجه تان را روی تست متمرکز کنید. وقت و انرژی خود را با نگران شدن و فکر کردن به عواقب خراب کردن امتحان، با کنجکاوی درباره اینکه دیگران چه می‌کنند، هدر ندهید.

o اگر سؤالی را نمی‌دانید آن را علامت بزنید، سپس برای بازگشت مجدد، اگر وقت شد، رها کنید. به خودتان بگویید، شاید آن سؤال را مطالعه کرده‌اید و وقتی دوباره به آن برگردید، می‌توانید جواب بدهید.

o اگر احساس اضطراب کردید، از روش‌های تنش زدایی استفاده کنید. چشمانتان را ببندید. سه نفس عمیق بکشید و با توکل به خداوند متعال ادامه دهید.

3ـ در امتحانات تشریحی:

o افکارتان را در موضوع سؤال متمرکز کنید، با دقت و با در نظر گرفتن وقت به سؤالات پاسخ جامع و کامل دهید.

o با یک خلاصه کوتاه، یک عنوان یا جمله خاص شروع کنید. سپس نکات دیگر را بنویسید. سردرگم نباشید. به یاد بیاورید که معلّمتان روی چه چیزهایی تاکید داشته است.

o از طفره رفتن و پرداختن به موضوعاتی که ارتباط چندانی با اصل خواسته سؤال ندارد، پرهیز نمایید.

o برگه جواب خود را خیلی مرتب و منظم و خوش خط و با سلیقه بنویسید و جوابهای آخر را تاکید و مشخص نمایید.

o جواب سؤال هایی را که نمی دانید به آخر موکول کنید و جای آن را خالی بگذارید تا مجدداً برگردید.

o هنگامی که مشغول پاسخ دادن به سؤالی هستید، به سؤال های دیگر فکر نکنید.

4ـ بعد از امتحان:

o سعی کنید کاملاً آرام باشید و به خود کمی استراحت دهید و به خاطر پشت سر گذاشتن امتحان خود را تحسین کنید.

o در امتحاناتی که جنبه آموزشی دارید حتماً به منظور رسیدن به اهداف یادگیری، امتحان را مرور و تحلیل کنید.

o اصلاً به خاطر اشتباهات سهوی یا عدم آگاهی نسبت به سؤالی خود را سرزنش نکنید. بلکه سعی کنید دفعات بعدی آن را جبران کنید.

o به نتیجه خراب شدن امتحان و عواقب آن فکر نکنید، بلکه سعی کنید با برنامه ریزی صحیح، آن را سریعاً جبران نمایید.

برای دانلود فایل ورد این مطلب اینجا کلیک کنید



تاريخ : ۱۳٩٤/۱٠/٢٦ | ۱٢:۳٠ ‎ق.ظ | نویسنده : فرج اله فیروزی تبار | نظرات ()

آشنایی با روغن و پمپ هیدرولیک

 مهمترین وظایف روغن هیدرولیک

 

عبارت است از :
انتقال قدرت
به حد اقل رساندن فرایند سایش حاصل از حرکت قطعات به هنگام وجود شرایط روانکاری مرزی
به حد اقل رساندن اصطکاک
حفاظت اجزای سیستم در برابر خوردگی
انتقال گرما
قابلیت استفاده در بازه دمایی وسیع و رفتار خوب گرانروی دما
افزایش طول عمر دستگاه

 

روغن های هیدرولیک

اجزای سیستم های هیدرولیکی

اجزای اصلی سیستم های هیدرولیکی عبارتند از :

- پمپ ها و موتورها

- سیلندرهای هیدرولیک

- سوپاپ ها و شیرها

- اجزای مدار هیدرولیک (مانند مخازن ذخیره هیدرولیک ، سیستم های فیلتر ، مخازن تحت فشار و غیره)

- آب بندها ، واشرها و کشپارها

- روغن هیدرولیک

 

پمپ ها و موتورها

پمپ ها و و موتور ها به منظور تبدیل  انرژی و قدرت  در سیستم های هیدرولیک به کار می روند . انرژی الکتریکی  یا مکانیکی به وسیله ماشین های هیدرواستاتیکی مانند پمپ های جابجایی به انرژی هیدرو لیک تبدیل می شود . مهم ترین انواع پمپ ها عبارت اند از : پمپ های دنده ای ، چرخشی ، پیستونی و شعاعی .

پمپ ها و موتورها تحت تنش های هیدرولیکی بالایی قرار می گیرند . مهمترین وظایف روغن های هیدرولیک ، محافظت اجزاء(پمپ ها و موتورها)در برابر سایش ، خوردگی ، کاهش اصطکاک و در نتیجه کاهش انباشتگی رسوبات می باشد .

 

سیلندرهای هیدرولیکی

سیلندرهای  هیدرولیکی ، فشار هیدرولیکی را به حرکت خطی تبدیل می کنند . مهم ترین وظیفه  روغن هیدرولیک در این سیلندر ها ، ایجاد آب بندی ، روانکاری پیستون و شیا رها ، جلوگیری از حرکت  لغزشی – ارتعاشی و به حداقل  رساندن سایش است .

 

سوپاپ ها و شیرها

سوپاپ ها و شیرها ، اجزای مکانیکی هستند که آغاز و پایان جهت و مقدار دبی روغن را کنترل می کنند . وظیفه روغن هیدرولیک در سوپاپ ها انتقال  گرما ، به حداقل رساندن  سایش و اصطکاک و تا حد امکان جلوگیری از تشکیل  رسوب در آنها می باشد . تعویض روغن در بلند مدت و همچنین بارهای گرمایی زیاد ، نباید منجر به تشکیل  رسوب و یا کاهش دبی عبوری از سوپاپ شود .

 

اجزای مدار

اجزای  مدار شامل مخازن روغن ، سیستم های فیلتر ، مخازن فشار و لوله ها می باشد . روغن هیدرولیک باید با تمامی مواد مورد استفاده در این اجزاء سازگار باشد .

 

کاسه نمدها ، واشرها و کشپارها

هرکاسه نمد یا کشپارمورد استفاده دریک سیستم هیدرولیک ، کاملاً و یا به صورت موضعی در معرض روغن هیدرولیک قرار دارد . روغن می تواند بر روی ماده تشکیل دهنده کاسه نمد تأثیر گذاشته و سبب ایجاد تورم و یا  انقباض آن شود .                                                                                                                                                         دما ، اکسیژن ، آب ، مواد افزودنی و محصولات حاصل از اکسید شدن روغن  هیدرولیک بر روی کاسه  نمدهای کشپاری تأثیر می گذارد ، بنابراین روغن هیدرولیک و مواد تشکیل دهنده کاسه نمدها باید با یکدیگر سازگار باشند                                                                                                 

به صورت ایده آل ، یک روغن هیدرولیک  نباید هیچ  گونه تأثیری بر روی  مواد تشکیل  دهنده کاسه نمد ها و کشپار ها داشته باشد و به طور هم زمان وظایف انتقال ، کاهش سایش و اصطکاک و جلوگیری از انباشتگی  رسوبات در درزها و شکاف ها را انجام می دهد .

روغن های هیدرولیک

روغن های هیدرولیک پس از روغن های موتور ، مهم ترین گروه از روانکارها می باشند . تقریبا 15% روانکارهای مصرفی جهان را روغن های هیدرولیک تشکیل می دهد . در سال 1998 ، چگونگی مصرف روغن های هیدرولیک در آلمان به صورت زیر بوده است :

- 85% - 8% روغن های هیدرولیک پایه معدنی

- 7% روغن های هیدرولیک ضد آتش

- 5% روغن های هیدرولیک زیست تخریب پذیر

- حدود 3% روغن های هیدرولیک پایه هیدروکربنی یا روغن های هیدرولیک سنتزی PAO

از حدود اوایل دهه 1950 ، دانش هیدرولیک به سرعت پیشرفت کرده است . هیدرولیک نوین  را می توان به  سه دسته اصلی ، ساکن ، متحرک و هوانوردی تقسیم کرد . در سال های اخیر کارایی سیستم های هیدرولیک به طرز قابل  ملاحظه ای پیشرفت کرده است . این امر در فشارها و دماهای بالاتر و حجم کم سیستم بازتاب می یابد .

مهم ترین وظایف یک روغن هیدرولیک عبارتند از :

 

انتقال قدرت

به حداقل رساندن فرآیند سایش حاصل از حرکت قطعات به هنگام وجود شرایط روانکاری مرزی

به حداقل رساندن اصطکاک

حفاظت اجزاء سیستم در برابر خوردگی

 

انتقال گرما

قابلیت استفاده در بازه دمایی وسیع و رفتار خوب گرانروی – دما

افزایش طول عمر دستگاه

 

سیستم هیدرولیک

امروزه در بسیاری از فرآیندهای صنعتی ، انتقال قدرت آن هم به صورت کم هزینه و با دقت زیاد مورد نظر است در همین راستا بکارگیری سیال تحت فشار در انتقال و کنترل قدرت در تمام شاخه های صنعت رو به گسترش است. استفاده از قدرت سیال  به دو شاخه مهم هیدرولیک و نیوماتیک ( که جدیدتر است ) تقسیم میشود .

از نیوماتیک در مواردی که نیروهای نسبتا پایین (حدود یک تن) و سرعت های حرکتی بالا مورد نیاز باشد (مانند سیستمهایی که در قسمتهای محرک رباتها بکار می روند) استفاده میکنند در صورتیکه کاربردهای سیستمهای هیدرولیک عمدتا در مواردی است که قدرتهای بالا و سرعت های کنترل شده دقیق مورد نظر باشد(مانند جک های هیدرولیک ، ترمز و فرمان هیدرولیک و...).

حال این سوال پیش میاید که مزایای یک سیستم هیدرولیک یا نیوماتیک نسبت به سایر سیستمهای مکانیکی یا الکتریکی چیست؟در جواب می توان به موارد زیر اشاره کرد:

1.طراحی ساده      2.قابلیت افزایش نیرو        3. سادگی و دقت کنترل

4. انعطاف پذیری      5. راندمان بالا                6.اطمینان

در سیستم های هیدرولیک و نیوماتیک نسبت به سایر سیستمهای مکانیکی قطعات محرک کمتری وجود دارد و میتوان در هر نقطه به حرکتهای خطی یا دورانی با قدرت بالا و کنترل مناسب دست یافت ، چون انتقال قدرت توسط جریان سیال پر فشار در خطوط انتقال (لوله ها و شیلنگ ها) صورت میگیرد ولی در سیستمهای مکانیکی دیگر برای انتقال قدرت از اجزایی مانند بادامک ، چرخ دنده ، گاردان ، اهرم ، کلاچ و... استفاده میکنند.

در این سیستمها میتوان با اعمال نیروی کم به نیروی بالا و دقیق دست یافت همچنین میتوان نیرو های بزرگ خروجی را با اعمال نیروی کمی (مانند بازو بسته کردن شیرها و ...) کنترل نمود.

 

استفاده از شیلنگ های انعطاف پذیر ،  سیستم های هیدرولیک و نیوماتیک را به سیستمهای انعطاف پذیری تبدیل میکند که در آنها از محدودیتهای مکانی که برای نصب سیستمهای دیگر به چشم می خورد خبری نیست.  سیستم های هیدرولیک و نیوماتیک به خاطر اصطکاک کم و هزینه پایین از راندمان بالایی برخوردار هستند همچنین با استفاده از شیرهای اطمینان و سوئیچهای فشاری و حرارتی میتوان سیستمی مقاوم در برابر بارهای ناگهانی ، حرارت یا فشار بیش از حد ساخت که نشان از اطمینان بالای این سیستمها دارد.

 اکنون که به مزایای سیستم های هیدرولیک و نیوماتیک پی بردیم به توضیح ساده ای در مورد طرز کار این سیستمها خواهیم پرداخت.

 

برای انتقال قدرت به یک سیال تحت فشار (تراکم پذیر یا  تراکم ناپذیر) احتیاج داریم که توسط  پمپ های هیدرولیک میتوان نیروی مکانیکی را تبدیل به قدرت سیال تحت فشار نمود. مرحله بعد انتقال نیرو به نقطه دلخواه است که این وظیفه را لوله ها، شیلنگ ها و بست ها به عهده میگیرند .

بعد از کنترل فشار و تعیین جهت جریان توسط شیرها سیال تحت فشار به سمت عملگرها (سیلندرها یا موتور های هیدرولیک ) هدایت میشوند تا قدرت سیال به نیروی مکانیکی مورد نیاز(به صورت خطی یا دورانی ) تبدیل شود.

اساس کار تمام سیستم های هیدرولیکی و نیوماتیکی بر قانون پاسکال استوار است. 

 

قانون پاسکال:

1.    فشار سرتاسر سیال در حال سکون یکسان است .(با صرف نظر از وزن سیال)

2.    در هر لحظه فشار استاتیکی در تمام جهات یکسان است.

3.    فشار سیال در تماس با سطوح بصورت عمودی وارد میگردد.

همانطور که در شکل 1 می بینید یک نیروی ورودی  نیوتنی میتواند نیروی مورد نیاز چهار سیلندر دیگر را تامین کند. 

 

شکل (1)

 

 

یا در شکل 2  داریم :

 

 شکل (2)  

      

 

کار سیستمهای نیوماتیک مشابه سیستم های هیدرولیک است فقط در آن به جای سیال تراکم ناپذیر مانند روغن از سیال تراکم پذیر مانند هوا استفاده می کنند . در سیستمهای نیوماتیک برای دست یافتن به یک سیال پرفشار ، هوا را توسط یک کمپرسور فشرده کرده تا به فشار دلخواه برسد سپس آنرا در یک مخزن ذخیره می کنند، البته دمای هوا پس از فشرده شدن بشدت بالا میرود که می تواند به قطعات سیستم آسیب برساند لذا هوای فشرده قبل از هدایت به خطوط انتقال قدرت باید  خنک شود. به دلیل وجود بخار آب در هوای فشرده و پدیده میعان در فرایند خنک سازی باید از یک واحد بهینه سازی برای خشک کردن هوای پر فشار استفاده کرد.

اکنون بعد از آشنایی مختصر با طرز کار سیستمهای هیدرولیکی و نیوماتیکی به معرفی اجزای یک سیستم هیدرولیکی و نیوماتیکی می پردازیم.

 

اجزای تشکیل دهنده سیستم های هیدرولیکی:

1- مخزن : جهت نگهداری سیال

2- پمپ :   جهت به جریان انداختن سیال در سیستم که توسط الکترو موتور یا 3- موتور های احتراق داخلی به کار انداخته می شوند.

4- شیرها : برای کنترل فشار ، جریان و جهت حرکت سیال

5- عملگرها : جهت تبدیل انرژی سیال تحت فشار به نیروی مکانیکی مولد کار(سیلندرهای هیدرولیک برای ایجاد حرکت خطی و موتور های هیدرولیک برای ایجاد حرکت دورانی).

شکل 3 یک سیستم هیدرولیکی را نشان میدهد.

 

 

شکل(3)

 

 

 

اجزای تشکیل دهنده سیستم های نیوماتیکی:

1- کمپرسور

2- خنک کننده و خشک کننده هوای تحت فشار

3- مخزن ذخیره هوای تحت فشار

4- شیرهای کنترل

5- عملگرها

شکل 4 یک سیستم نیوماتیکی را نشان میدهد.

 

 شکل (4) 

 

 

    یک مقایسه کلی بین سیستمهای هیدرولیک و نیوماتیک: 

1- در سیستمهای نیوماتیک از سیال تراکم پذیر مثل هوا و در سیستمهای هیدرولیک از سیال تراکم ناپذیر مثل روغن استفاده می کنند.

2- در سیستمهای هیدرولیک روغن علاوه بر انتقال قدرت وظیفه روغن کاری قطعات داخلی سیستم را نیز بر عهده دارد ولی در نیوماتیک علاوه بر روغن کاری قطعات، باید رطوبت موجود در هوا را نیز از  بین برد ولی در هر دو  سیستم سیال باید عاری از هر گونه گرد و غبار و نا خالصی باشد

3- فشار در سیستمهای هیدرولیکی بمراتب بیشتر از فشار در سیستمهای نیوماتیکی می باشد ، حتی در مواقع خاص به 1000 مگا پاسکال هم میرسد ، در نتیجه طا سیستمهای هیدرولیکی باید از مقاومت بیشتری برخوردار باشند.

4- در سرعت های پایین دقت محرک های نیوماتیکی  بسیار نامطلوب است در صورتی که دقت محرک های هیدرولیکی در هر سرعتی رضایت بخش است .

5- در سیستمهای نیوماتیکی با سیال هوا نیاز به لوله های بازگشتی و مخزن نگهداری هوا نمی باشد.

6- سیستمهای نیوماتیک از بازده کمتری نسبت به سیستمهای هیدرولیکی برخوردارند.

برای دانلود فایل ورد این مطلب اینجا کلیک کنید



تاريخ : ۱۳٩٤/۱٠/۱۸ | ٦:٥۳ ‎ق.ظ | نویسنده : فرج اله فیروزی تبار | نظرات ()

آشنایی با مبدل جریان مستقیم به جریان متناوب

مبدل جریان مستقیم به جریان متناوب یا اینورتر (به انگلیسی: Inverter) به المان‌هایی اطلاق می‌شود که جریان مستقیم را به جریان متناوب تبدیل می‌کند. فرکانس و سطح ولتاژی تولیدی توسط این قطعه الکترونیکی می‌تواند توسط تقویت کننده‌ها به سطح ولتاژ و فرکانس دلخواه تبدیل گردد.

موج تولیدی توسط اینورترها یک موج مربعی است که می‌توان با استفاده از فیتلرهای مخصوص آن را به موج سینوسی تبدیل کرد.

عملی که این مبدل‌ها انجام می‌دهند معکوس عملی است که یکسوکننده‌ها انجام می‌دهند.

 

اینورتر یک دستگاه الکتریکی است که می تواند جریان مستقیم (DC) را به جریان متناوب (AC) تبدیل کند. با استفاده از ترانسفورماتورها ، سوئیچ‌ها و مدارات کنترل ، AC تبدیل شده می تواند هر مقدار ولتاژی و فرکانسی داشته باشد. اینورترهای استاتیک قطعات متحرک ندارند و در رنج وسیعی از کاربردها استفاده می شوند. از منابع تغذیه سوئیچینگ در کامپیوترها تا کاربردهای جریان مستقیم ولتاژ بالای تاسیسات الکتریکی برای انتقال عمده توان. اینورترها معمولاً برای تغذیه توان AC از منبع DC استفاده می‌شود مثل پنل خورشیدی یا باتری ها. اینورترهای الکتریکی اسیلاتورهای الکتریکی توان بالا هستند. علت نامگذاری این است که قبلا برای تبدیل کردن DC به AC از مبدل‌های AC به DC به صورت معکوس استفاده می شد. اینورتر عمل مخالف تابع یکسوساز را انجام می دهد.

 

 

کاربردها

کاربرد به عنوان منبع تغذیه DC

یک اینورتر الکتریسیتهٔ DC را از منابعی از قبیل باتری‌ها ، پنل خورشیدی یا پیل‌های سوختی به الکتریسیته AC تبدیل می کند. برق تولیدی می تواند هر مقدار مورد نیاز باشد. در اصل می توان از اینورتر برای راه اندازی تجهیزات AC به عنوان کاربرد اصلی استفاده کرد یا آن را برای تهیه ولتاژ مطلوبی یکسو کرد. اینورترهای Grid tie می توانند انرژی را به شبکهٔ توزیع برگشت دهند زیرا جریان متناوب را با همان شکل موج و فرکانس اعمالی به شبکهٔ توزیع تهیه می کنند. همچنین می توانند در صورت تاریکی بصورت اتوماتیک خاموش شوند. میکرو اینورترها جریان مستقیم یک پنل خورشیدی را برای اعمال به شبکه الکتریکی به جریان متناوب تبدیل می کند.

 

منبع تغذیه وقفه ناپذیر

یک منبع تغذیه وقفه ناپذیر (UPS) از چند باتری و یک اینورتر برای تغذیه توان AC زمانی که منبع اصلی در دسترس نیست ، استفاده می کند. موقعی که منبع اصلی به مدار بازگشت ، یک یکسوساز برای شارژ مجدد باتری‌ها از منبع اصلی استفاده می شود.

 

گرمکن القائی

اینورترها منبع فرکانس پایین AC اصلی را به فرکانسی بالاتر برای استفاده در گرمکن القائی تبدیل می کند. سپس اینورتر منبع DC را به منبع AC فرکانس بالا تبدیل میکند.

 

درایوهای فرکانس متغیر

یک درایو فرکانس متغیر سرعت عملکرد یک موتور AC را با کنترل فرکانس و ولتاژ منبع اعمالی به موتور کنترل می کند. یک اینورتر توان کنترلی را فراهم می کند. در بسیاری از حالت‌ها ، درایو فرکانس متغیر شامل یک یکسوساز است که توان DC اینورتر می تواند از توان AC اصلی تامین شود.از آنجایی که یک اینورتر مولفه کلیدی است ، درایوهای فرکانس متغیر گاها درایوهای اینورتر یا فقط اینورتر نامیده می شوند.

 

 

درایوهای حامل برق

اینورترهای کنترل موتور با دور متغیر به طور رایج برای تغذیه موتور وسیله نقلیه در بعضی وسایل نقلیه الکتریک و دیزل-الکتریک و وسایل نقلیه برق-باطری و وسایل نقلیه هایبرید-الکتریک بزرگراه‌ها از قبیل Toyota Prius استفاده می شود. تکنولوژی اینورترها بویژه در ضمینه وسایل نقلیه الکتریکی توسعه یافته است. در وسایل نقلیه با ترمز واکنشی ، اینورتر همچنین از موتور توان می گیرد (به عنوان یک ژنراتور) و آن را در باطری ذخیره می کند.

 

تهویه مطبوع

یک تهویه مطبوع ساخته شده با اینورتر از یک درایو فرکانس متغیر برای کنترل سرعت موتور و کمپرسور استفاده می کند.

 

حالت کلی

یک ترانسفورمر منبع AC را به هر ولتاژ مطلوب تبدیل می‌کند ، اما در همان فرکانس . اینورترها ، به علاوه یکسوسازهای DC ، می تواند برای تبدیل از هر ولتاژ ، AC یا DC ، به هر ولتاژ دیگر ، ACیا DC ، در هر فرکانس مطلوب طراحی شود. توان خروجی هرگز از توان ورودی تجاوز نمی کند ، اما راندمان می تواند زیاد باشد ، با یک نسبت از توان اتلافی به عنوان گرمای تلف شده .

ایمنی

بعضی از اینورترهای توان پایین یک هشدار عدم استفاده از لامپ‌های فلورسنت دارند. این از خازن اصلاح توان موازی با لامپ ناشی می‌شود ، حذف خازن این مشکل را حل خواهد کرد. آنچه ممکن است قابل تشخیص نباشد این است که در اتصال دوگانه لامپ‌ها ، خازن ممکن است با لامپ دوم سری باشد همچنین رفع کردن مشکل اثر چشمک زدن ناشی از فرکانس اصلی باشد .

طرح اولیه مدار

در یک مدار اینورتر ساده ، منبع DC از طریق سر وسط سیم پیچ ورودی به یک ترانسفورمر متصل می شود. یک کلید به سرعت بین سیم پیچ های بالا و پایین سوئیچ می شود تا جریان منبع DC  به صورت متناوب از طریق یک سر سیم پیچ اولیه و سپس از دیگری جاری شود. تناوب جریان در سیم پیچ اولیه ترانسفورمر در سیم پیچ ثانویه جریان متناوب (AC) تولید می کند.

نوع الکترومکانیکی تجهیزات سوئیچینگ شامل دو اتصال ثابت و یک اتصال متحرک با نگهدارنده فنری است. فنر اتصال متحرک را خلاف جهت یکی از اتصالات ثابت نگه می دارد و یک آهنربای مغناطیسی اتصال متحرک را به سمت اتصال ثابت مخالف می کشد. جریان آهنربای مغناطیسی با عمل سوئیچ قطع می شود. به طوری که کلید دائما و به سرعت بین سیم پیچ‌های بالا و پایین سوئیچ می شود. این نوع کلید اینورتر الکترومغناطیسی ، ویبراتور یا بیزر نامیده می‌شود ، که قبلا در رادیوهای لامپی اتومبیل استفاده می شد. مکانیزمی مشابه در زنگ درها ، بیزرها و سرنگ خالکوبی استفاه شده است. هنگامیکه آنها در حال در دسترس بودن با توان نامی مناسب بودند ، ترانزیستورها و انواع مختلف دیگر سوئیچ‌های نیمه هادی در طراحی مدارات اینورتر وارد شدند.

 

شکل موج خروجی

کلید در اینورتر سادهٔ توضیح داده شده در بالا یک شکل موج ولتاژ مربعی تولید می کند. در عوض موج سینوسی که شکل موج متداول منبع تغذیه AC است. با استفاده از تحلیل فوریه ، شکل موج متناوب متشکل از مجموعی از بی نهایت سری از موج‌های سینوسی است. موج سینوسی که همان فرکانس را دارد به عنوان شکل موج اصلی ، مولفهٔ اصلی نامیده می شود. شکل موج‌های سینوسی دیگر ، هارمونیک نامیده می شوند ، که شامل یک سری با مضارب صحیح فرکانس اصلی هستند. کیفیت شکل موج خروجی اینورتر می تواند برای محاسبه اعوجاج هارمونیکی کل (THD) با استفاده از اطلاعات آنالیز فوریه بیان شود. اعوجاج هارمونیکی کل جذر مجموع مربعات ولتاژ هارمونیک‌ها تقسیم بر ولتاژ اصلی است.

کیفیت شکل موج خروجی که از یک اینورتر مد نظر است به مشخصات مصرف کننده وابسته است. بعضی مصرف کننده‌ها برای کارکرد صحیح به منبع ولتاژ تقریبا سینوسی کامل نیاز دارند. مصرف کننده‌های دیگر ممکن است با ولتاژ مربعی خیلی خوب کار کنند.

 

طراحی‌های پیشرفته

پیکره بندی‌های مختلفی برای مدارات قدرت وجود دارد و راه حل‌های مختلفی در طراحی اینورتر استفاده می شود. روش‌های مختلف طراحی که ممکن است کما بیش اهمیت داشته باشد ، به این که اینورتر برای چه مقصودی طراحی شده است ، بستگی دارد. برامد کیفیت شکل موج به روش‌های زیادی می تواند مرتب شود. خازن‌ها و سلف‌ها می توانند برای فیلتر کردن شکل موج استفاده شوند. اگر طراحی شامل یک ترانسفورمر باشد ، فیلتر می تواند به اولیه یا ثانویه ترانسفورمر یا به هر دو سمت آن اعمال شود. فیلتر پایین گذر برای اجازه عبور دادن به مولفه اصلی شکل موج به خروجی در حین محدود کردن عبور مولفه‌های هارمونیک به کار برده می شود. اگر اینورتر برای تامین انرژی در فرکانس ثابت طراحی شده است ، یک فیلتر تشدید می تواند مورد استفاده قرار گیرد. برای یک اینورتر فرکانس متغیر ، فیلتر باید برای فرکانسی تنظیم شود که بالاتر از حداکثر فرکانس مولفه اصلی باشد . از آنجاییکه اکثر مصرف کننده‌ها شامل سلف هستند ، یکسوسازهای فیدبک یا دیودهای موازی-معکوس اغلب به دو سر هر یک از سوئیچ‌های نیمه هادی متصل می‌شود تا مسیری برای پیک جریان بار القائی موقع قطع سوئیچ ایجاد کند. دیودهای موازی-معکوس تا حدی شبیه دیودهای هرزگرد استفاده شده در مدارات مبدل‌های AC/DC هستند. تحلیل فوریه نشان می دهد که یک شکل موج ، مثل موج مربعی ، که حدودا در نقطه180 درجه غیر متقارن هستند ، فقط شامل هارمونیک‌های فرد هستند ، سوم ، پنجم ، هفتم و الی آخر. شکل موج هایی که پله هایی با عرض‌های معین و سعود و نزول محو دارند ، هارمونیک‌های اضافی را حذف می کنند. برای مثال با اضافه کردن یک پله صفر ولت بین قسمت‌های مثبت و منفی موج مربعی ، همهٔ هارمونیک هایی که بر 3 بخش پذیر هستند ، حذف می شوند و فقط هامونیک‌های پنجم ، هفتم ، یازدهم ، سیزدهم و ... باقی می ماند. عرض مورد نیاز برای پله‌ها یک سوم پریود هر پله مثبت یا منفی و یک ششم پریود هر پله صفر ولت است. تغییر موج مربعی توضیح داده شده در بالا یک مثال از مدولاسیون پهنای باند (PWM) است. مدولاسیون ، یا رگولاسیون عرض یک پالس موج مربعی اغلب به عنوان متودی از رگوله کردن یا تنظیم ولتاژ خروجی اینورتر است. زمانی که کنترل ولتاژ لازم نیست ، یک عرض پالس ثابت می تواند برای کاهش یا خذف کردن هارمونیک مرد نظر انتخاب شود. تکنیک حذف هارمونیک معمولاً روی پایین‌ترین هارمونیک‌ها ]از لحاظ فرکانسی[ به کار برده می‌شود چون فیلترینگ در فرکانس‌های بالاتر موثرتر از فرکانس‌های پایین است. طرح‌های کنترلی Multiple pulse-width یا carrier based PWM شکل موج هایی را ارائه می دهد که با پالس‌های کم عرض زیادی ترکیب شده اند. فرکانس به نمایندگی از تعداد پالس‌های باریک در ثانیه ، فرکانس سوئیچینگ یا فرکانس کریر نامیده می شود. این طرح‌های کنترلی اغلب در اینورترهای کنترل موتورهای فرکانس متغیر استفاده می شوند زیرا رنج وسیعی از ولتاژ و فرکانس خروجی را قابل تنظیم می کنند در حین بهتر کردن کیفت شکل موج. اینورترهای چند سطحی روش دیگری را برای حذف هارمونیک‌ها ارائه می کنند. اینورترهای چند سطحی شکل موجی را در خروجی ایجاد می‌کند که چندین پله مجزا از سطوح مختلف ولتاژ را ارائه می کند. برای مثال ممکن است که چند موج سینوسی را با داشتن ورودی‌های جریان مستقیم در دو سطح ولتاژ یا ورودی‌های مثبت و منفی با زمین مرکزی ایجاد کند. با اتصال ترمینال‌های خروجی اینورتر به ترتیب بین مثبت و زمین ، مثبت و منفی ، زمین و منفی ، سپس هر دو به زمین ، یک شکل موج پله ای در خروجی اینورتر تولید می شود. این مثالی از اینورتر سه سطحی است : دو ولتاژ و یک زمین.

برای دانلود فایل ورد این مطلب اینجا کلیک کنید



تاريخ : ۱۳٩٤/۱٠/۱۸ | ٦:٤٩ ‎ق.ظ | نویسنده : فرج اله فیروزی تبار | نظرات ()

تحقیق کلی و جامع پیرامون موتورهای الکتریکی

مقدمه

یک موتور الکتریکی ، الکتریسیته را به حرکت مکانیکی تبدیل می‌کند. عمل عکس آن که تبدیل حرکت مکانیکی به الکتریسیته است، توسط ژنراتور انجام می‌شود. این دو وسیله بجز در عملکرد ، مشابه یکدیگر هستند. اکثر موتورهای الکتریکی توسط الکترومغناطیس کار می‌کنند، اما موتورهایی که بر اساس پدیده‌های دیگری نظیر نیروی الکتروستاتیک و اثر پیزوالکتریک کار می‌کنند، هم وجود دارند. ایده کلی این است که وقتی که یک ماده حامل جریان الکتریسیته تحت اثر یک میدان مغناطیسی قرار می‌گیرد، نیرویی بر روی آن ماده از سوی میدان اعمال می‌شود. در یک موتور استوانه‌ای ، روتور به علت گشتاوری که ناشی از نیرویی است که به فاصله‌ای معین از محور روتور به روتور اعمال می‌شود، می‌گردد.

ریشه لغوی

موتور یک کلمه انگلیسی است و معنای آن جنباننده یا محرک می‌باشد. لیکن در حال حاضر از کلمه موتور به عنوان وسیله تولید انرژی جنبشی استفاده می‌شود.

دید کلی

موتور یکی از ارکان اصلی خودرو می‌باشد، که وظیفه اصلی حرکت آن بوسیله موتور با انجام یک سری اعمال خاص امکان پذیر می‌شود. بر این اساس تلاشهای زیادی در زمینه طراحی و ساخت انواع موتور صورت گرفته است که در حال حاضر نیز بیشتر سرمایه گذاریهای کارخانه‌های خودرو سازی در این زمینه انجام می‌شود. تمام موتورهایی که در زندگی بشر مورد استفاده قرار می‌گیرند انرژی جنبشی را به شکل یک حرکت دورانی (چرخشی) در اختیار مصرف کننده قرار می‌دهند. موتورها این انرژی را از طریق تبدیل انرژی‌های پتانسیل و یا انرژیهای دیگر بوجود می‌آورند که می‌توان بر حسب منبع انرژی اولیه ، موتورها را تقسیم بندی کرد که در ادامه به آنها اشاره خواهد شد. بطور کلی می‌توان گفت که در پیرامون ما هر وسیله‌ای که کاری انجام می‌دهد دارای یک موتور است که حرکت قطعات آن و نیروی مورد نیاز آن وسیله را تأمین می‌کند. مثلا لوازم خانگی مثل یخچال ، ضبط صوت ، پنکه‌های تصویه و ... همگی دارای یک موتور الکتریکی می‌باشند و یا اتومبیلهایی که در خیابانها رفت و آمد می‌کنند هر کدام یک موتور جهت تأمین انرژی جنبشی خود دارند.

 

 

 

تاریخچه

ایده ساخت موتور به زمانهای دور باز می‌گردد، چنانکه قبل از سالهای 1700 میلادی تلاشهایی جهت مسافت موتورها به شکل امروزی انجام پذیرفته بود (هر چند که موتورهای ساده آبی که انرژی جنبشی آب را به حرکت چرخشی تبدیل می‌کردند از زمانهای بسیار دورتر ساخته شده و مورد استفاده قرار می‌گرفتند). لیکن اولین تجربه موفقیت آمیز در این زمینه ، در سال 1769 اتفاق افتاد. در این سال جیمز وات توانست یک موتور بخار اختراع کند که قابلیت استفاده از انرژی محبوس در سوختهای مختلف نظیر چوب و ذغال سنگ را داشت.

 

ساختمان موتور

ساختمان موتورها بسیار گوناگون ولی در عین حال از لحاظ اصول کلی بسیار مشابه است. مثلا همه موتورهای احتراقی دارای یک محفظه برای فشرده کردن سیال می‌باشند که سیلندر نام دارد. یا اینکه همگی دارای یک قطعه متحرک رفت و برگشتی می‌باشند که پیستون نام دارد و ... لیکن ساختار موتورهای برقی متفاوت است. همگی آنها دارای یک سیم پیچ ثابت می‌باشد که میدان مغناطیسی ایجاد می‌کند. در میان این سیم پیچ میدان ، یک آرمیچر (روتور) وجود دارد که با تغییرات میدان مغناطیسی انرژی الکتریکی را به انرژی جنبشی تبدیل می‌کند (به شکل چرخش) و ... .

 

طرز کار موتور

موتورهای الکتریکی از لحاظ تجهیزات و ساختار نسبتا ساده تر از موتورهای احتراقی هستند. البته طرز کار آنها نیز نسبتا ساده تر است. این موتورها با ایجاد یک میدان مغناطیسی و تغییرات مکرر این میدان مغناطیسی باعث به چرخش درآمدن روتور می‌شوند. و این چرخش توسط میله ای از محفظه موتور خارج و مورد استفاده قرار می‌گیرد. موتورهای احتراقی بصورت نوسانی کار می‌کنند یعنی اینکه قطعات متحرک آنها (پیستونها) که قابل انتقال انرژی هستند، حرکت رفت و برگشتی دارند. برای تبدیل این حرکات رفت و برگشتی به حرکت چرخشی وسیله‌ای به‌ نام میل لنگ استفاده می‌شود. لیکن در نهایت انرژی جنبشی این موتورها هم بصورت چرخش یک میله از محفظه موتور به خارج فرستاده می‌شود. قدم مهم در توسعه موتورهای امروزی (که اغلب موتورهای احتراق داخلی هستند) زمانی برداشته شد که بودورثا مهندس فرانسوی چهار اصل عمده را که برای کار موثر این موتورها الزامی بودند، ارائه کرد. این اصول چهارگانه به قرار زیرند:

اتاقک احتراق باید کوچکترین نسبت سطح به حجم ممکن را داشته باشد.

فرآیند انبساط مخلوط گاز هوا و سوخت باید تا حد امکان سریع انجام شود.

تراکم مخلوط در ابتدای مرحله انبساط باید تا حد امکان زیاد باشد.

کورس پیستون می بایست تا حد امکان زیاد باشد.

 

انواع موتور

موتورها را بر اساس منبع تامین کننده انرژی به دو دسته موتورهای برقی و موتورهای

 احتراقی تقسیم می کنند.

موتورهای برقی: اختلاف پتانسیل الکتریکی را به حرکت چرخشی تبدیل می کنند.

موتورهای احتراقی: با سوزاندن مواد سوختی (اغلب سوخت های فسیلی) تولید انرژی می کنند.

موتورهای جت: با مکش هوا کار می کنند.

موتورهای برون سوز: در این موتورها احتراق در بیرون از موتور صورت می گیرد (مانند موتور بخار)

موتورهای درون سوز: در اینگونه موتورها ماده سوختنی مستقیما در داخل موتور سوزانده می شود.

موتورهای درون سوز خود به دو گروه تقسیم می شوند:

موتورهای اشتعال جرقه ای: سوخت به کمک یک جرقه الکتریکی در این موتورها مشتعل می شود.

موتورهای دیزل: در این موتورها سوخت بواسطه حرارت بالای ایجاد شده بوسیله فشار مشتعل می گردد.

 

 

کاربردها

کاربرد موتورها امروزه آن چنان وسیع است که ذکر آنها به یک زمان طولانی نیازمند است. اکثر لوازم خانگی نظیر یخچال ، چرخ گوشت ، آب میوه گیری ، ماشین لباسشویی ، جارو برقی ، پنکه‌های تهویه و ... همچنین تمام وسایل نقلیه مورد استفاده نظیر اتومبیل‌ها ، اتوبوس‌ها ، کامیون‌ها ، هواپیماها ، قطار‌ها و کشتی‌ها همگی از موتورهای مختلف استفاده می‌کنند. در تمام قسمت‌های یک کارخانه صنعتی و سایر وسایل و تجهیزات بکار رفته در بخش صنعت از موتورها استفاده می‌شوند. در بخشی کشاورزی جهت تامین منابع انرژی مثل ماشین آلات آسیاب‌ها ، پمپ‌های آب و غیره از موتورهای برقی و احتراقی استفاده می‌شود و ... .

 

نقش موتورها در زندگی روزمره

با توجه به کاربردهایی که در بالا برای موتورها ذکر شد به جرات می‌توان گفت بدون وجود و استفاده از موتورها تمدن بشری به معنای امروزی معنا نخواهد داشت. چنانچه از منابع تولید انرژی (موتورها) صرف‌نظر کنیم شاید شکل زندگی به حالت قبایل بدوی برگردد. عملا زندگی امروزی ما آنچنان به منابع تولید توان وابسته است که زندگی بدون این تجهیزات برای انسان قابل تصور نیست.

میدان مغناطیسی چرخنده به عنوان مجموعی از بردارهای مغناطیسی کوئل‌های سه‌فازه.

یک موتور الکتریکی، الکتریسیته را به حرکت مکانیکی تبدیل می‌کند. عمل عکس آن که تبدیل حرکت مکانیکی به الکتریسیته است، توسط ژنراتور انجام می‌شود. این دو وسیله بجز در عملکرد، مشابه یکدیگر هستند. اکثر موتورهای الکتریکی توسط الکترومغناطیس کار می‌کنند، اما موتورهایی که بر اساس پدیده‌های دیگری نظیر نیروی الکترواستاتیک و اثر پیزوالکتریک کار می‌کنند، هم وجود دارند. ایده کلی این است که وقتی که یک ماده حامل جریان الکتریسیته تحت اثر یک میدان مغناطیسی قرار می‌گیرد، نیرویی بر روی آن ماده از سوی میدان اعمال می‌شود. در یک موتور استوانه‌ای، چرخانه (روتور) به علت گشتاوری که ناشی از نیرویی است که به فاصله‌ای معین از محور چرخانه به چرخانه اعمال می‌شود، می‌گردد. اغلب موتورهای الکتریکی دوارند، اما موتور خطی هم وجود دارند. در یک موتور دوار بخش متحرک (که معمولاً درون موتور است) چرخانه و بخش ثابت ایستانه (استاتور) خوانده می‌شود. موتور شامل آهنرباهای الکتریکی است که روی یک قاب سیم پیچی شده است. گر چه این قاب اغلب آرمیچر خوانده می‌شود، اما این واژه عموماً به غلط بکار برده می‌شود. در واقع آرمیچر آن بخش از موتور است که به آن ولتاژ ورودی اعمال می‌شود یا آن بخش از ژنراتور است که در آن ولتاژ خروجی ایجاد می‌شود. با توجه به طراحی ماشین، هر کدام از بخش‌های چرخانه یا ایستانه می‌توانند به عنوان آرمیچر باشند. برای ساختن موتورهایی بسیار ساده کیت هایی را در مدارس استفاده می‌کنند.

 

موتور الکتریکی

موتور الکتریکی، نوعی ماشین الکتریکی است که الکتریسیته را به حرکت مکانیکی تبدیل می‌کند. عمل عکس آن که تبدیل حرکت مکانیکی به الکتریسیته‌است، توسط ژنراتور انجام می‌شود. این دو وسیله بجز در عملکرد، مشابه یکدیگر هستند. اکثر موتورهای الکتریکی توسط الکترومغناطیس کار می‌کنند، اما موتورهایی که بر اساس پدیده‌های دیگری نظیر نیروی الکترواستاتیک و اثر پیزوالکتریک کار می‌کنند، هم وجود دارند. ایده کلی این است که وقتی که یک ماده حامل جریان الکتریسیته تحت اثر یک میدان مغناطیسی قرار می‌گیرد، نیرویی بر روی آن ماده از سوی میدان اعمال می‌شود. در یک موتور استوانه‌ای، چرخانه (روتور) به علت گشتاوری که ناشی از نیرویی است که به فاصله‌ای معین از محور چرخانه به چرخانه اعمال می‌شود، می‌گردد. اغلب موتورهای الکتریکی دوار هستنند، اما موتور خطی هم وجود دارند. در یک موتور دوار بخش متحرک (که معمولاً درون موتور است) چرخانه یا روتور و بخش ثابت ایستانه یا استاتور خوانده می‌شود. موتور شامل آهنرباهای الکتریکی است که روی یک قاب سیم پیچی شده‌است. گر چه این قاب اغلب آرمیچر خوانده می‌شود، اما این واژه عموماً به غلط بکار برده می‌شود. در واقع آرمیچر آن بخش از موتور است که به آن ولتاژ ورودی اعمال می‌شود یا آن بخش از ژنراتور است که در آن ولتاژ خروجی ایجاد می‌شود. با توجه به طراحی ماشین، هر کدام از بخش‌های چرخانه یا ایستانه می‌توانند به عنوان آرمیچر باشند. برای ساختن موتورهایی بسیار ساده کیتهایی را در مدارس استفاده می‌کنند.

 

موتورهای AC

موتورهای القایی AC عمومی‌ترین موتورهایی هستند که در سامانه‌های کنترل حرکت صنعتی و همچنین خانگی استفاده می‌شوند. طراحی ساده و مستحکم، قیمت ارزان، هزینه نگه داری پایین و اتصال آسان و کامل به یک منبع نیروی AC امتیازات اصلی موتورهای القایی AC هستند. انواع متنوعی از موتورهای القایی AC در بازار موجود است. موتورهای مختلف برای کارهای مختلفی مناسب اند. با اینکه طراحی موتورهای القایی AC آسانتر از موتورهای DC است، ولی کنترل سرعت و گشتاور در انواع مختلف موتورهای القایی AC نیازمند درکی عمیقتر در طراحی و مشخصات در این نوع موتورهاست. این نکته در اساس انواع مختلف، مشخصات آنها، انتخاب شرایط برای کاربریهای مختلف و روشهای کنترل مرکزی یک موتورهای القایی AC را مورد بحث قرار می‌دهد.

 

اصل ساخت اولیه و کاربری

مانند بیشتر موتورها، یک موتورهای القایی AC یک قسمت ثابت بیرونی به نام استاتور و یک روتور که در درون آن می‌چرخد دارند، که میان آندو یک فاصله دقیق کارشناسی شده وجود دارد. به طور مجازی همه موتورهای الکتریکی از میدان مغناطیسی دوار برای گرداندن روتورشان استفاده می‌کنند. یک موتور سه فاز القایی AC تنها نوعی است که در آن میدان مغناطیسی دوار به طور طبیعی بوسیله استاتور به خاطر طبیعت تغذیه گر آن تولید می‌شود. در حالی که موتورهای DC به وسیله‌ای الکتریکی یا مکانیکی برای تولید این میدان دوار نیاز دارند. یک موتور القایی AC تک فاز نیازمند یک وسیله الکتریکی خارجی برای تولید این میدان مغناطیسی چرخشی است. در درون هر موتور دو سری آهنربای مغناطیسی تعبیه شده‌است. در یک موتور القایی AC یک سری از مغناطیس شونده‌ها به خاطراینکه تغذیه AC به پیچه‌های استاتور متصل است در استاتور تعبیه شده‌اند. بخاطر طبیعت متناوب تغذیه ولتاژ AC بر اساس قانون لنز نیرویی الکترومغناطیسی به روتور وارد می‌شود (درست شبیه ولتاژی که در ثانویه ترانسفورماتور القا می‌شود). بنابر این سری دیگر از مغناطیس شونده‌ها خاصیت مغناطیسی پیدا می‌کنند. -نام موتور القایی از اینجاست-. تعامل میان این مگنت‌ها انرژی چرخیدن یا تورک (گشتاور) را فراهم می‌آورد. در نتیجه موتور در جهت گشتاو بوجود آمده چرخش می‌کند.

 

استاتور

استاتور از چندین قطعه باریک آلومینیم یا آهن سبک ساخته شده‌است. این قطعات بصورت یک سیلندر تو خالی به هم منگنه و محکم شده اند(هسته استاتور) با شیارهایی که در شکا یک نشان داده شده‌اند. سیم پیچهایی از سیم روکش دار در این شیارها جاسازی شده‌اند. هر گروه پیچه با هسته‌ای که آن را فرا گرفته یک آهنربای مغناطیسی (با دو پل) را برای کار کردن با تغذیه AC شکل می‌دهد. تعداد قطبهای یک موتور القایی AC به اتصال درونی پیچه‌های استاتوربستگی دارد. پیچه‌های استاتور مستقیما به منبع انرژی متصل اند. آنها به صورتی متصل اند که با برقراری تغذیه AC یک میدان مغناطیسی چرخنده تولید می‌شود.

 

 

روتور

روتور از چندین قطعه مجزای باریک فولادی که میانشان میله‌هایی از مس یا آلومینیم تعبیه شده ساخته شده‌است. در رایج‌ترین نوع روتور (روتور قفس سنجابی) این میله‌ها در انتهای خود به صورت الکتریکی و مکانیکی بوسیله حلقه‌هایی به هم متصل شده‌اند. تقریبا ۹۰ درصد از موتورهای القایی دارای روتور قفس سنجابی می‌باشند و این به خاطر آن است که این نوع روتور ساختی مستحکم و ساده دارد. این روتور از هسته‌ای چند تکه استوانه‌ای با محوری که شکافهای موازی برای جادادن رساناها درون آن دارد تشکیل شده‌است. هر شکاف یک میله مسی یا آلومنیومی یا آلیاژی را شامل می‌شود. در این میله‌ها به طور دائمی بوسیله حلقه‌های انتهایی آنها همچنان که در شکل دو مشاهده می‌شود مدار کوتاه برقرار است. چون این نوع مونتاژ درست شبیه قفس سنجاب است، این نام برای آن انتخاب شده‌است. میله‌ای روتور دقیقا با محور موازی نیستند. در عوض به دو دلیل مهم قدری اریب نصب می‌شوند. دلیل اول آنکه موتور با کاهش صوت مغناطیسی بدون صدا کارکرده و برای آنکه از هارمونیکها در شکافها کاسته شود. دلیل دوم آن است که گرایش روتور به هنگ کردن کمتر شود. دندانه‌های روتور به خاطر جذب مغناطیسی مستقیم (محض) تلاش می‌کنند که در مقابل دندانه‌های استاتور باقی بمانند. این اتفاق هنگامی می‌افتد که تعداد دندانه‌های روتور و استاتور برابر باشند. روتور بوسیله مهار‌هایی در دو انتها روی محور نصب شده؛ یک انتهای محور در حالت طبیعی برای انتقال نیرو بلندتر از طرف دیگر گرفته می‌شود. ممکن است بعضی موتورها محوری فرعی در طرف دیگر(غیر گردنده - غیر منتقل کننده نیرو) برای اتصال دستگاههای حسگر حالت(وضعیت) و سرعت داشته باشند. بین استاتور و روتور شکافی هوایی موجود است. بعلت القا انرژی از استاتور به روتور منتقل می‌شود. تورک تولید شده به روتور نیرو داده و سپس برای چرخیدن به آن نیرو می‌کند. صرف نظر از روتور استفاده شده قواعد کلی برای دوران یکی است.

 

انواع موتورهای القایی

عموما دسته بندی موتورهای القای براساس تعداد پیچه‌های استاتور است که عبارتند از:

موتورهای القایی تک فاز

موتورهای القایی سه فاز

موتورهای القایی تک فاز

احتمالا بیشتر از کل انواع موتورها از موتورهای القایی AC تک فاز استفاده می‌شود. منطقی است که باید موتورهای دارای کمترین گرانی و هزینه نگه داری بیشتر استفاده شود. موتور القایی AC تک فاز بهترین مصداق این توصیف است. آن طور که از نام آن برمیاید این نوع از موتور تنها یک پیچه (پیچه اصلی) دارد و با یک منبع تغذیه تک فاز کار می‌کند. در تمام موتورهای القایی تک فاز روتور از نوع قفس سنجابی است. موتور القایی تک فاز خود راه انداز نیست. هنگامی که موتور به یک تغذیه تک فاز متصل است پیچه اصلی دارای جریانی متناوب می‌شود. این جریان متناوب میدان مغناطیسی ای ضربانی تولید می‌کند. بسبب القا روتور تحریک می‌شود. چون میدان مغناطیسی اصلی ضربانی است تورکی که برای چرخش موتور لازم است بوجود نمی‌آید و سبب ارتعاش روتور و نه چرخش آن می‌شود. از این رو موتور القایی تک فاز به دستگاه آغاز گری نیاز داردکه می‌تواندضربات آغازی را برای چرخش موتور تولید کند. دستگاه آغاز گر موتورهای القایی تک فاز اساسا پیچه‌ای اضافی در استاتور است (پیچه کمکی) که در شکل سه نشان داده شده‌است. پیچه استارت می‌تواند دارای خازنهای سری ویا سوئیچ گریز از مرکز باشد. هنگامی که ولتاژ تغذیه برقرار است جریان در پیچه اصلی بسبب مقاومت پیچه اصلی ولتاژتغذیه را افت می‌دهد (ولتاژ به جریان تبدیل می‌شود). در همین حین جریان در پیچه استارت بسته به مقاومت دستگاه استارت به افزایش ولتاژ تغذیه تبدیل می‌شود. فعل و انفعال میان میدانهای مغناطیسی که پیچه اصلی و دستگاه استارت می‌سازند میدان برایندی می‌سازند که در جهتی گردش می‌کند. موتور گردش را در جهت این میدان برایند آغاز می‌کند. هنگامی که موتور به ۷۵ درصد دور مجاز خود می‌رسد یک سوئیچ گریز از مرکز پیچه استارت را از مدار خارج می‌کند. از این لحظه به بعد موتور تک فاز می‌تواند تورک کافی را برای ادامه کارکرد خود نگه دارد. بجز انواع خاص دارای Capacitor start / capacitor run عموماهمه موتورهای تک فاز فقط برای کاربری‌های بالای 3/4 hp استفاده می‌شوند. بسته به انواع تکنیکهای استارت موتورهای القایی تک فاز AC در دسته بندی ای وسیع آن گونه که در شکل زیر توصیف شده قرار دارند.

 

موتور القایی AC فاز شکسته

موتور فاز شکسته همچنین به عنوان Induction start/Induction run (استارت القایی/کارکرد القایی)هم شناخته می‌شود که دو پیچه دارد. پیچه استارت از سیم نازکتر و تعداد دور کمتر نسبت به پیچه اصلی برای بوجود آوردن مقاومت بیشتر ساخته شده‌است. همچنین میدان پیچه استارت در زاویه‌ای غیر از آنچه که پیچه اصلی دارد قرار می‌گیرد که سبب آغاز چرخش موتور می‌شود. پیچه اصلی که از سیم ضخیم تری ساخته شده‌است موتور را همیشه درحالت چرخش باقی نگه می‌دارد. تورک آغازین کم است مثلا ۱۰۰ تا ۱۷۵ درصد گشتاور ارزیابی شده. موتور برای استارت جریانی زیاد طلب می‌کند. تقریبا ۷۰۰ تا ۱۰۰۰ درصد جریان ارزیابی شده. تورک بیشینه تولید شده نیز در محدوده ۲۵۰ تا ۳۵۰ درصد از گشتاور براوردشده می‌باشد.(برای مشاهده منحنی سرعت – گشتاور به شکل ۹نگاه کنید). کاربریهای خوب برای موتورهای فاز شکسته شامل سمباده (آسیاب)های کوچک، دمنده‌ها و فنهای کوچک و دیگر دستگاههایی با نیاز به گشتاور آغازین کم با و نیاز به قدرت ۱/۲۰ تا ۱/۳ اسب بخار می‌باشد. از استفاده از این موتورها در کاربریهایی که به دوره‌های خاموش و روشن و گشتاور زیاد نیازدارند خود داری نمایید.

 

موتور القایی با استارت خازنی

این نوع، موتور اصلاح شده فاز شکسته با خازنی سری با آن برای بهبود استارت است. همانند موتور معمولی فاز شکسته این نوع موتور یک سوئیچ گریز از مرکز داشته که هنگامی که موتور به ۷۵ درصد سرعت ارزیابی شده می‌رسد، پیچه استارت را از مدار خارج می‌نماید. از آنجا که خازن با مدار استارت موازی است، گشتاور استارت بیشتری تولید می‌کند، معمولاً در حدود ۲۰۰ تا ۴۰۰ درصد گشتاور ارزیابی شده. و جریان استارت معمولاً بین ۴۵۰ تا ۵۷۵ درصد جریان ارزیابی شده‌است. که بسیار کمتر از موتور فاز شکسته و بعلت سیم ضخیمتر در مدار استارت است. برای منحنی سرعت گشتاور به شکل ۹ مراجعه کنید. نوع اصلاح شده‌ای از موتور با استارت خازنی، موتور با استارت مقاومتی است. در این نوع موتور خازن استارت با یک مقاومت جایگزین شده‌است. موتور استارت مقاومتی در کاربریهایی مورد استفاده قرار می‌گیرد که میزان گشتاور استارتینگی کمتر از مقداری که موتور استارت خازنی تولید می‌کند لازم است. صرف نظر از هزینه این موتور امتیازات عمده‌ای نسبت به موتور استارت خازنی ندارد. این موتورها در انواع مختلف کاربریهای پولی و تسمه‌ای مانند تسمه نقاله‌های کوچک، پمپها و دمنده‌های بزرگ به خوبی بسیاری از خود گردانها و کاربریهای چرخ دنده‌ای استفاده می‌شوند.

 

موتورهای AC القایی با خازن دائمی اسپلیت

این موتور (PSC) نوعی خازن دائما متصل به صورت سری به پیچه استارت دارد. این کار سبب آن می‌شود که پیچه استارت تازمانی که موتور به سرعت چرخش خود برسد بصورت پیچه‌ای کمکی عمل کند. از آنجا که خازن عملکرد اصلی، باید برای استفاده مداوم طراحی شده باشد، نمی‌تواند توان استارتی معادل یک موتور استارت خازنی ایجاد نماید. گشتاور استارت یک موتور (PSC) معمولاً کم و در حدود ۳۰ تا ۱۵۰ درصد گشتاور ارزیابی شده‌است. موتورهای (PSC) جریان استارتی پایین، معمولاً در کمتر از ۲۰۰ درصد جریان برآورد شده دارند که آنها را برای کاربریهایی با سرعتهای دارای چرخه‌های خاموش روشن بالا بسیار مناسب می‌سازد. برای منحنی سرعت – گشتاور به شکل ۹ مراجعه کنید. موتورهای PSC امتیازات فراوانی دارند. طراحی موتور براحتی برای استفاده با کنترل کننده‌های سرعت می‌تواند اصلاح شود. همچنین می‌توانند برای بازدهی بهینه و ضریب توان بالا در فشار برآورد شده طراحی شوند. آنها به عنوان قابل اطمینان‌ترین موتور تک فاز مطرح می‌شوند. مخصوصا به این خاطر که به سوئیچ گریز از مرکز نیازی ندارند. موتورهای PSC بسته به طراحیشان کاربری بسیار متنوعی دارند که شامل فنها، دمنده‌ها با نیاز به گشتاور استارت کم و چرخه‌های کاری غیر دائمی مانند تنظیم دستگاهها (طرز کارها)، عملگر درگاهها و بازکننده‌های درب گاراژها می‌شود.

 

موتورهای AC القایی استارت با خازن/ کارکرد با خازن

این موتور، همانند موتور با استارت خازن، خازنی از نوع استارتی در حالت سری با پیچه کمکی برای گشتاور زیاد استارت دارد. همچنین مانند یک موتور PSC خازنی از نوع کارکرد که درکنار خازن استارت در حالت سری با پیچه کمکی است که بعد از شروع به کار موتور از مدار خارج می‌شود. این حالت سبب بوجود آمدن گشتاوری در حد اضافی می‌شود. این نوع موتور می‌تواند... و بازده بیشتر طراحی شود. این موتور بخاطر خازنهای کارکرد و استارت و سوئیچ گریز از مرکز آن پرهزینه‌است. این موتور می‌تواند در بسیاری از کاربریهایی که از هرموتور تک فاز دیگری انتظار می‌رود استفاده شود. این کاربریها شامل ماشینهای مرتبط با چوب، کمپرسورهای هوا، پمپهای آب فشار قوی، پمپهای تخلیه و دیگر کاربردهای نیازمند گشتاورهای بالا در حد ۱ تا ۱۰ اسب بخار می‌شوند.

 

موتور القایی AC با قطب سایه دار

موتورهای با قطب سایه دار فقط یک پیچه اصلی دارند و پیچه استارت ندارند. استارت خوردن بوسیله طرح خاص آن که حلقه پیوسته مسی ای را دور قسمت کوچکی از هر قطب موتور حلقه می‌کند انجام می‌شود. این سایه که قطب را دو تکه می‌کند سبب می‌شود که میدان مغناطیسی ای ضعیفتر در ناحیه سایه خورده نسبت به قسمت دیگر و در کنار آن بوجود آید. تعامل میان میدانها محور را به چرخش وامی دارد. چون موتور با قطب سایه خورده پیچه استارت، سوئیچ استارت ویا خازن ندارد از نظر الکتریکی ساده و ارزان است. همچنین سرعت آن راصرفا با تغییر ولتاژ یا بوسیله یک پیچه با چند د