دانلود طرح های رنگ آمیزی فانتزی کودکان

تحقیق پیرامون باغ های ایرانی و سایر کشورها

مقاله درباره تحریم اقتصادی

تحریم اقتصادی چیست؟ چرا؟ چگونه؟
پیش از ھر بحثی در باب تحریم اقتصادی ابتدا باید به این دو نکته توجه داشت که تحریم اقتصادی با چه ھدفی اعمال

می شود و از منظر ھدف، آیا تحریم ھای اقتصادی موفقیت آمیز بوده اند یا خیر؟بنا به تعریف تحریم ھای اقتصادی عبارتند
از دستکاری در روابط و ھمکاری ھای اقتصادی به منظورتامین اھداف سیاسی. در واقع تحریم اقتصادی یک ابزار
سیاست خارجی است که این امکان را فراھم می آورد که کشور یا کشورھایی مقاصد سیاسی خود را نسبت به
کشور ھدف به ھنگام بروز اختلاف اعمال کنند.


تحریم ھای اقتصادی از جھت ھدف، دو نوع ھستند:
اول، تحریم اقتصادی به منظور بی ثبات کردن رژیم سیاسی کشور ھدف است که در واقع برگرفته از تضاد در منافع
استراتژیک کشور تحریم کننده و کشور ھدف می باشد. این نوع تحریم برای تغییر رژیم کشور ھدف است.
دوم، تحریم اقتصادی برای تغییر رفتار سیاسی یا اقتصادی کشور ھدف صورت می گیرد. این نوع تحریم به مراتب
ملایم تر از نوع اول است.
زمانی که کشورھا به دنبال تغییر رژیم یک کشور ھستند، تحریم نوع اول اعمال می شود با این ھدف که لطمه ای
سنگین به منافع کشور ھدف وارد آید. در واقع در این نوع تحریم، عملا تحریم اقتصادی جایگزین جنگ و گزینه "ماقبل
جنگ" تلقی می شود


انواع تحریم ھای اقتصادی
تحریم ھای اقتصادی نیزعمدتا از دو طریق اعمال می شود. تحریم تجاری و تحریم مالی.
تحریم تجاری که با محدود کردن یا قطع کردن انواع روابط وارداتی و صادراتی ھمراه می شود. در تحریم مالی
محدودیت و تضییقات و فشارھایی بر روابط مالی کشور ھدف اعمال می شود. یعنی سرمایه گذاری، تامین مالی و
معاملات مالی کشور تحت فشار قرار می گیرد.
تقسیم بندی دیگری می توان از جھت "منشاء" تحریم نیز در نظر داشت:
اول تحریم یک جانبه، در این نوع کشور فرستنده تحریم براساس تصمیم یک طرفه خود تحریم را اعمال می کند.
دوم تحریم چند جانبه که از سوی چند کشور علیه کشور ھدف صورت می گیرد. سوم تحریم سازمان ملل است که
بوسیله شورای امنیت اعمال می شود.
از آنجا که در تحریم یک طرفه، فقط یک کشور روابط تجاری و مالی خود را با کشور ھدف محدود می کند، در نھایت این
تحریم آثار سوء کمتری خواھد داشت. میزان این اثرگذاری به نفوذ اقتصادی کشور فرستنده تحریم در کشور ھدف
بستگی دارد. به طور مثال اگر کشوری مانند آمریکا بر کشوری مانند کانادا که در حد ٨٠ در صد روابط تجاری اش
وابسته به آمریکاست تحریم اعمال کند بدون تردید کشور کانادا به شدت تحت تاثیر قرار خواھد گرفت وبه اوضاع
وخیمی دچار می شود. اما اگر سھم معاملات اقتصادی آمریکا با کشوری مثلا حدود ١۵ درصد باشد، تحریم یک جانبه
کاری از پیش نخواھد برد.
در تحریم ھای چند کشور اصطلاحاَ می گویند "ائتلاف کشورھای داوطلب" یا ( coalition of willing . ) بوجود آمده است
یعنی ائتلاف کسانی که مایلند به تحریم بپیوندند. بدیھی است که آثار و ھزینه ھای تحریم چند جانبه نسبت به
تحریم یک جانبه می تواند بیشتر باشد. اما تحریم شورای امنیت سازمان ملل است که به صورت ھمه جانبه صورت
می گیرد و برای اعضای سازمان ملل لازم الاجرا است و بعد حقوقی و قانونی ھم دارد.


ھزینه ھای تحریم:
اولین ھزینه تحریم ھزینه وقت و انرژی برای تغییر مناسبات تجاری و مالی است. این ھزینه بر ھر دوطرف و به نسبت
وضعیت ھریک تحمیل می گردد. تغییر بازارھا نیز ھزینه زمانی و مالی دارد. ضمن اینکه این تغییر، ھزینه قیمتی ھم
تحمیل می کند. در شرایطی که به دلیل تحریم بازار خرید تغییر کند، ناچار کالای مشابه با قیمت بالاتر خریداری
می شود. بنابراین قدرت خرید پول ھم کاھش می یابد. برای کشور تحریم کننده نیز از دست رفتن بازار فروش و ارایه
خدمات مالی ھزینه تحریم است. ھزینه دیگر تغییر در رتبه بندی ریسک کشور ھدف است. افزایش یا کاھش ریسک
موجب زیاد و کم شدن ھزینه ھای معاملات می گردد. ھزینه دیگر آن روانی است که موجب می شود سرمایه
گذاران با تردید به فرصتھای سرمایه گذاری نگاه کنند.
اثربخشی تحریم
ھربار از تحریم اقتصادی سخن گفته می شود این پرسش را در پی دارد که اثربخشی تحریم ھای اقتصادی اعمال
شده در دنیا چه میزان بوده است. اساسا تحریم از نظر اقتصاد بین الملل، ایجاد انحراف در مسیر طبیعی داد و
ستدھای بین المللی است. به طور طبیعی معامله بین کشورھا اینگونه است که خریدار متقاضی بھترین و
کیفی ترین کالا با نازلترین قیمت است و کشور فروشنده نیز بھترین تولیدات را صادر می کند. زمانی که تحریم شروع
می شود، انحراف مصنوعی در روابط تجاری دو کشور فرستنده و دریافت کننده تحریم ایجاد می شود ھزینه ھای
اقتصادی برای ھر دو طرف بالا می رود. روابط اقتصادی بین المللی ھم در کل دچار خدشه می شود. اما در سطح
کشور تحریم شده، میزان افزایش ھزینه ھا به میزان وابستگی آن کشور به طرف تحریم کننده بستگی دارد.
در تحقیقی که در خصوص اثربخشی تحریم ھای اقتصادی صورت گرفت، این نتیجه اعلام شد که ١٧۶ مورد تحریم
اقتصادی از سال ١٩١۴ تا ١٩٩٠ ، صورت گرفته که حدود ۶۶ درصد آن موفق نبوده و ٣۴ درصد بقیه ھم فقط نسبتا
موفق بوده اند.این آمار نشان می دھد که تحریم ھای اقتصادی در ذات خود موفقیت نداشت. از سال ١٩٧٣ تاکنون ھم
٢۴ درصد تحریم ھای اقتصادی نسبتا موفق ارزیابی شده است. تنھا مواردی که در تاریخ تحریم ھای اقتصادی از آنھا به
عنوان نمونه ھای موفق نام برده می شود، تحریم ھایی است که علیه آفریقای جنوبی یعنی رژیم نژادپرست آفریقای
جنوبی و رژیم نژادپرست رودزیا (در کشور زیمباوه) صورت گرفت.
غیر از این دو مورد در تاریخ تحریم ھای اقتصادی، مورد عراق در این اواخر مثال زده می شود. در آفریقای جنوبی ھم
تحریم اقتصادی موجب نشد که یک حکومت سیاه پوست برسر کار بیاید اما فشارھای زیادی به رژیم آن کشور وارد
کرد.
نکته مھم دیگر در باب تحریم، مراحل اعمال تحریم اقتصادی است. پیش از شروع تحریم اقتصادی عموما چھار مرحله
طی می شود. در مرحله نخست کشور اعمال کننده بالقوه تحریم به صورت خصوصی با کشور ھدف وارد مذاکره
می شود تا آن کشور را به تغییر روش ترغیب کند. در مرحله بعد تحریم اعلام عمومی می شود. در مرحله سوم با
متحدین خود به مشورت می پردازد و مرحله چھارم شروع تحریم است که از موارد غیراقتصادی آغاز می شود.
تحریم ھای غیراقتصادی ھم متعدد است. از جمله لغو جلسات چند جانبه در کشور ھدف، عدم صدور روادید برای
گروھی از افراد آن کشور، فراخوانی سفرا و کاھش سطح روابط، جلوگیری از پیوستن آن کشور به کنوانسیون ھا و
سازمان ھای بین المللی، مخالفت با ھر نوع میزبانی جلسه سیاسی در آن کشور، قطع کمک ھا اعم از وام ھا،
تامین ھای مالی و سرمایه گذاری ھا و در آخر قطع ارتباطات اعم از رادیویی، تلفنی، حمل و نقلی، و پست و تلگراف.
با این پیش زمینه در خصوص تحریم ھای اقتصادی می توان به بررسی مواجھه ایران با تحریم اقتصادی پرداخت.
نخستین پرسشی که به ذھن متبادر می شود این است که آیا تاکنون ایران مورد تحریم اقتصادی قرار گرفته است؟
پاسخ مثبت است. ایران در خلال ٢٧ سال بعداز انقلاب مورد تحریم اقتصادی بوده است. تحریم ھای ایران اغلب یک
جانبه و از سوی آمریکا صورت گرفته است. علاوه بر این در مورد برخی کالاھا ایران مورد تحریم چند جانبه از سوی
کشورھای داوطلب بوده است. کالاھای دو منظوره مھمترین مثال آن است. علاوه بر این در مورد برخی کالاھای دو
منظوره ایران به طور غیررسمی مورد تحریم چندجانبه ھم بوده است. مثلا از طرف گروه استرالیا فھرستی از
کالاھای دومنظوره به ایران صادر نمی شود. البته موارد کالاھای دومنظوره آنقدر گسترده شده که تقریبا بسیاری از
وسایل الکترونیکی را ھم شامل شده است.
تحریم ھای آمریکا علیه ایران
در خلال دوره ھای متفاوت ریاست جمھوری آمریکا، تحریم ھای علیه ایران ھم دستخوش تغییراتی شده است. در دوره
ریاست جمھوری کارتر، ایران چھاربار تحریم شد: این تحریم ھا شامل ممنوعیت واردات نفت، مسدود شدن
دارایی ھای ایران، ممنوعیت صادرات به ایران و ممنوعیت واردات از ایران بود. این چھار مورد تحریم بعداز تسخیر لانه
جاسوسی و تا قبل از توافق الجزیره اعمال می شد. پس از توافق الجزیره سه مورد از این تحریم ھا لغو شد و فقط
مسدود بودن دارایی ھا ادامه یافت. در زمان ریاست جمھوری ریگان ایران مجددا چندبار تحریم شد: تحریم اول در
سال ١٩٨٣ اعمال شد که براساس آن کمک ھای سازمان ھای بین المللی به ایران محدود شد و نمایندگان آمریکا
ماموریت یافتند که در سازمان ھای بین المللی تلاش کنند تا برای کمک به ایران رای منفی در نظر گرفته شود که تنھا
تا حدودی موفق بود. در سال ١٩٨۶ ممنوعیت صدور تسلیحات به ایران تصویب شد. و در ادامه نیز ممنوعیت واردات از
ایران در سال ١٩٨٧ صورت گرفت به عبارتی از زمان توافق الجزیره تا آن تاریخ نفت ایران به آمریکا صادر می شد.
در زمان بوش پدر تحریم کالاھای دو منظوره اعمال شد. در ادامه این تحریم ھا در زمان ریاست جمھوری بیل کلینتون
مجددا تحریم ھای گسترده علیه ایران صورت گرفت. در سال ١٩٩۵ ممنوعیت کمک به توسعه منابع نفتی و سرمایه
گذاری در میادین نفت تصویب شد. در ماه مه ھمان سال دو نوع رابطه تجاری و مالی با ایران قطع شد. یک سال بعد
یعنی در سال ١٩٩۶ قانون معروف به ایلسا توسط کمیته مالی سنای آمریکا علیه ایران تصویب شد که مربوط به
تحریم ایران و لیبی بود. ایلسا شرکت ھای نفتی را از معامله با ایران منع می کرد. براساس ھمین قانون آمریکا برای
تمام شرکت ھای خارجی که با ایران معامله می کردند تحریم ھایی قائل شد. با توجه به چنین تحریم ھایی باید دوران
کلینتون را دوره شاخصی در استفاده از تحریم ھای اقتصادی دانست. در این دولت ١۶١ بار از تحریم اقتصادی علیه
٢ میلیارد نفر بود. این کشورھا ٧٩٠ میلیارد دلار از صادرات / ٣۵ کشور جھان استفاده شد. جمعیت این ٣۵ کشور، ٣
جھان را خریداری م یکردند. در تاریخ جھان تحریم با چنین ابعادی ب یسابقه بود.
علت اعمال این حجم تحریم که از سوی آمریکا اعمال شد این بود که آمریکا تحمل رفتار غیر سازگار با خود را از
دست داده بود. چون آمریکا احساس کرد که جھان به طور کامل از حالت چند قطبی درآمده و به یک جھان تک قطبی
تبدیل شده و کسی را یارای مقابله با او نیست. در این میان تحمل آمریکا و سیاست مدارای آن کشور بتدریج بکلی
از میان می رود و زمینه تازه ای برای ظھور نومحافظه کاران آمریکایی بوجود می آید.
در زمان بوش پسر ھم دو تحریم علیه ایران صورت گرفت. اول تمدید قانون ایلسا و دوم تحریمی که ھفته اول مھرماه
سال جاری تصویب شد که براساس آن ایران و کشورھای طرف معامله با ایران زیر فشار قرار می گیرند. کنگره و
سنای آمریکا با تصویب این قانون ھم تحریم ھای اقتصادی علیه ایران را تشدید کردند و ھم شرکت ھای خارجی
معامله کننده با ایران را ازتنبیه و مجازات مصون نداشت.
از ابتدای انقلاب با شروع تحریم ھا از سوی آمریکا تغییراتی در روابط تجاری ایران پدیدار شد. اوایل انقلاب روابط تجاری
ایران و آمریکا حدود ١۶ تا ١٧ درصد بود. در نتیجه تحریم ھای آمریکا، ایران روابط تجاری و مالی خود را به تدریج از
آمریکا به سوی اروپا تغییر جھت داد. پایین بودن میزان این رابطه سبب شد که اقتصاد ایران ھزینه کمتری ببیند. البته
باید به این نکته توجه کرد که تحریم چه ھزینه ھایی ایجاد می کند.
ایران تاکنون توانسته مقاومت بسیار خوبی در برابر تحریم ھای آمریکا نشان دھد.
در مورد تحریم شورای امنیت اولین نکته این است که ھیچ گونه پایه و اساس حقوقی برای آن وجود ندارد. یعنی ھیچ
محمل حقوقی از جھت حقوق و قوانین بین المللی برای تحریم ایران توسط شورای امنیت وجود ندارد. اما از آنجا که
ساختار شورای امنیت سیاسی است و نه حقوقی،. قضاوت آن به صورت سیاسی و با اھداف سیاسی صورت می
گیرد که لزوما بر انصاف و عدل منطبق نیست.
در مورد ایران که کشور بزرگی است با داشتن موقعیت ھای استراتژیک جغرافیایی و نیز ذخایر نفت و گاز فراوان و
ھمچنین با توجه به نفوذ بین المللی کشورمان مسلما موضوع به سادگی قابل تایید در شورای امنیت نیست. بھر
تقدیر در تحلیل نھایی موفقیت تحریم از جھت رسیدن به اھداف سیاسی آن مانند تجربه ھای گذشته زیر سوال
جدی است و گمان نمی رود تامین کننده خواستھای تحمیل کنندگان تحریم باشد.

برای دانلود فایل ورد این مطلب اینجا کلیک کنید



تاريخ : ۱۳٩٤/۳/٢٥ | ٢:٢٠ ‎ق.ظ | نویسنده : فرج اله فیروزی تبار | نظرات ()